Refferendwm yr Alban: Cwestiynau Cymreig

Calendr Image copyright Thinkstock
Image caption Bydd canlyniad refferendwm yr Alban yn glir ar Fedi 19 ond gallai'r 23ain fod yn ddifyr hefyd

Mae'n siŵr fod cylch coch o amgylch Medi'r 18ed ar eich calendr eisoes - dyna ddiwrnod refferendwm annibyniaeth yr Alban, wrth gwrs - ond efallai fod hi'n werth tanlinellu'r 23ain hefyd.

Ar y diwrnod hwnnw fydd Carwyn Jones yn codi ar ei draed yn y Senedd i gynnig ei ddadansoddiad o oblygiadau'r refferendwm i bobol Cymru.

Beth fydd gan y Prif Weinidog i ddweud? Gallwn ei faddau, efallai, os taw edrych ar ddalen wag o bapur yw ei hanes hyd yn hyn.

Y gwir amdani yw nad oes gan fawr o neb syniad clir o sut y byddai pleidlais 'Ie' yn y refferendwm yn effeithio ar weddill Ynysoedd Prydain.

Nifer o gwestiynau, dim llawer o atebion

Am resymau tactegol - yr awydd i beidio rhoi mantais i'r SNP yn ystod yr ymgyrch - mae llywodraeth Prydain yn mynnu nad oes paratoadau yn mynd rhagddynt ar gyfer Alban annibynnol.

Image copyright PA
Image caption Ble fyddai cartref newydd Trident tase'r arfau'n gorfod cael eu symud o Faslane?

Sut siâp fyddai ar y trafodaethau rhwng Caeredin a Llundain? Beth fyddai'n digwydd i arfau niwclear Trident, sy ar hyn o bryd yn swatio dan y dŵr yn Faslane yng Ngorllewin yr Alban? A fyddai'r wlad newydd yn cael rhannu'r bunt, a sut fyddai hynny'n gweithio'n ymarferol? A oes modd didoli asedau, sefydliadau, y ddyled gyhoeddus ac yn y blaen mewn ffordd sy'n dderbyniol i bawb? Does neb bron yn fodlon cynnig atebion.

I fod yn deg â Carwyn Jones, mae e wedi bod ymysg y mwya' parod ymysg y dosbarth llywodraethol i drafod beth allai ddigwydd wedi i'r Alban fwrw pleidlais.

Confensiwn cyfansoddiadol

Digon llugoer bu'r ymateb i'w awgrym y gallai'r taflegrau niwclear symud i Aberdaugleddau pe bai 'na bleidlais 'ie', ond Mr Jones oedd un o'r cyntaf i awgrymu bod angen confensiwn cyfansoddiadol ar draws Prydain, i setlo pwy sy'n rheoli beth unwaith ac am byth.

Mae mwy o obaith i hynny ddigwydd nag i'r llongau tanfor symud i Sir Benfro, efallai!

Mewn pôl piniwn ar ran BBC Cymru yn gynharach eleni, roedd 61% o bobol yn sicr na fyddai pleidlais 'Ie' yn yr Alban yn achosi unrhyw wahaniaeth i'w bywydau dydd-i-ddydd.

14% oedd yn teimlo y dylai Cymru, dan y fath amgylchiadau, ddilyn yr Alban ar y trywydd tuag at annibyniaeth.

Efallai nad mater i'r Cymry yn unig fyddai hynny ta beth; un o bryderon Mr Jones yw y byddai'r rhod yn troi yn Lloegr pe bai'r Alban yn gadael.

Sefyllfa Lloegr

Beth pe bai'r Saeson yn colli diddordeb mewn undeb â Chymru a Gogledd Iwerddon?

Ac ydy pryder Mr Jones yn cynnig cyfle i Blaid Cymru? Fe fyddai pleidlais 'ie' yn trawsnewid y drafodaeth wleidyddol yng Nghymru - a fyddai Leanne Wood a Phlaid Cymru yn gallu manteisio ar hynny? A sut?

Dyma i ni stori felly ynglŷn â'r Alban, cenedl o 5m gydag economi gryfach a gwariant cyhoeddus uwch na ni'r Cymry.

Ond mae'n stori hefyd ynglŷn â gweddill y Deyrnas Unedig, ein barn ni am yr undeb, ein perthynas â'n cymdogion a manteision ac anfanteision aros gyda'n gilydd neu ymwahanu.

Fe wnawn ni geisio cynnig rhai atebion i chi yma ar BBC Cymru Fyw dros yr wythnosau nesaf.

Beth bynnag fydd yn digwydd, fe fydd darlun cyflawn 'da chi ymhell cyn i Carwyn Jones godi ar ei draed ar y 23ain.