'Diogelu hanes ac ysbrydoli to newydd'

Tanni Grey-Thompson a Lynn Davies
Image caption Tanni Grey-Thompson a Lynn Davies

Mae 560 o athletwyr o 39 o wledydd yn cystadlu yn Abertawe ym Mhencampwriaethau Athletau Ewrop IPC.

I gyd-fynd â hyn, mae cannoedd o eitemau, gan gynnwys cyfweliadau fideo a ffotograffau yn cael eu cyhoeddi ar wefan Casgliad y Werin Cymru.

Mae'r eitemau yn amrywio o luniau teuluol i drysorau cenedlaethol. Mae rhai enghreifftiau o beth sydd yn yr archif i'w gweld mewn oriel luniau gan Cymru Fyw.

45 o sêr Cymreig

Mae gwybodaeth am 45 o sêr Cymreig o'r Gemau Olympaidd, Paralympaidd a Gemau'r Gymanwlad ar y wefan fel rhan o brosiect Dilyn y Fflam.

Dywedodd Phil Cope, sy'n gyfrifol am y prosiect: "... ein nod yw diogelu hanes ein sêr chwaraeon ac ysbrydoli cenhedlaeth newydd o gystadleuwyr a hyfforddwyr, beth bynnag yw eu camp neu anabledd.

"Mae Casgliad y Werin Cymru yn beth gwych oherwydd ei bod yn archif fyw. Mae angen cadw cofnod o straeon am ein harwyr gan fod Cymru'n parhau i greu pencampwyr newydd yn gyson."

Ychwanegodd Rheinallt Ffoster-Jones o Casgliad y Werin Cymru: "Wrth gwrs, eleni mae ffocws ar athletau gan fod pencampwriaethau yn cael eu cynnal yn y Deyrnas Unedig lle bydd athletwyr o Gymru'n llwyddo.

"Mae'r casgliad wedi datblygu'n drysorfa o atgofion gwych ac rydyn ni'n annog pobl ag atgofion am ein harwyr i rannu eu straeon, lluniau a fideos gyda ni."

Ymysg yr enwogion ar y wefan mae'r athletwraig o Gaerdydd, y Farwnes Tanni Grey-Thompson.

Enillodd gyfanswm o 16 o fedalau Paralympaidd, gan gynnwys 11 aur, ac fe dorrodd record y byd 30 o weithiau.

Y Gymraes gyntaf

Hefyd ar y wefan mae Lynn Davies o Nant-y-moel yn Sir Pen-y-bont ar Ogwr enillodd fedal aur yng Ngemau Olympaidd Tokyo yn 1964.

Mae disgynyddion wedi bod yn adrodd storïau am eu perthnasau, er enghraifft William de Lloyd sydd wedi trafod gyrfa ei nain, Irene Steer, y Gymraes gyntaf i ennill medal aur yn y Gemau Olympaidd.

Enillodd hi fedal aur yn y ras gyfnewid 4x100m yn Stockholm yn 1912.

Ers hynny dim ond dwy Gymraes arall sydd wedi ennill medal aur mewn Gemau Olympaidd, y feicwraig Nicole Cooke yn Beijing yn 2008 a Jade Jones, taekwondo yn Llundain yn 2012.

Image copyright Getty Images
Image caption Jade Jones yn dathlu ei buddugoliaeth yn Llundain

Ar y wefan mae'r nofwraig Baralympaidd, Liz Johnson o Gasnewydd, yn trafod cystadlu yng Ngemau Olympaidd Beijing yn syth ar ôl clywed am farwolaeth ei mam, a Richard Palmer o Langwm yn Sir Benfro yn trafod cario baner Prydain yng Ngemau Olympaidd Moscow yn 1976.

Mae'r holl ddeunydd ar wefan Casgliad y Werin Cymru.