Yn ôl i'r ysgol: Holi Gareth Thomas

Gareth Thomas Image copyright Prospero Teaching

Mae hi'n wythnos fawr i blant ar hyd a lled y wlad wrth i'r tymor ysgol ddechrau ac mae un o gyn-gapteniaid tîm rygbi Cymru tu ôl i ymgyrch i wneud yn siwr na fydd unrhyw ddisgybl yn cael eu bwlian wrth iddyn nhw ddechrau yn yr ysgol fawr am y tro cyntaf

Fe chwaraeodd Gareth Thomas 100 o weithiau dros Gymru cyn newid camp i chwarae rygbi triarddeg. Ar ôl arwain ei wlad ar y cae rygbi mae ar flaen y gâd yn y frwydr yn erbyn bwlis maes chwarae'r ysgol. Bu'n sôn mwy wrth BBC Cymru Fyw am yr ymgyrch a'i gynlluniau ar gyfer y dyfodol:

Beth yn union yw'r ymgyrch?

"Ymgyrch yw Balls 2 Bullying sy'n cael ei threfnu gan Prospero Teaching, cwmni sy'n recriwtio athrawon. Rydw i'n ymweld ag ysgolion dros y wlad ac yn gweithio gyda phlant i wrthsefyll bwlio ac i roi hwb i'w hyder. Mae'r ymgyrch yn rhoi pwyslais hefyd ar hyfforddiant athrawon a gwneud yn siwr eu bod nhw yn gwybod sut i ddelio gyda achosion o fwlio.

Fe gynhaliodd Prospero Teaching arolwg yn ddiweddar a oedd yn awgrymu nad oedd 73% o athrawon wedi cael hyfforddiant priodol i ddelio gydag achosion o fwlian. Mae'n ffigwr sy'n fy mhoeni a rwy'n siwr nifer o rieni hefyd."

Beth oedd dy brofiadau di o fwlio yn yr ysgol?

"Gyda'r ddelwedd cyhoeddus ohona' i fel chwaraewyr rygbi caled, llwyddiannus (gydag ychydig o gyhyrau!) mae pobl - yn enwedig plant - yn cymryd yn ganiataol na fyddai bwlio wedi bod yn rhan o mywyd i. Ond mi oedd e. Doeddwn i ddim yn 'cŵl' yn yr ysgol, ac roedd llawer o bobl yn ceisio fy nal i'n ôl. Mae hi'n beth da i blant gael gweld bod gwahanol fathau o fwlio.

"Ac er i mi gael llwyddiant yn y maes chwaraeon, roedd rhaid i mi dal wynebu pethau drwg yn fy mywyd a dod dros gyfnodau anodd. Mae'n beth da i blant ddysgu. Mae'n nhw wir yn cymryd y peth o ddifrif pan maen nhw'n sylweddoli bod rhai pobl wedi fy nhrin i yn wael a phigo arna' i".

Oedd chwarae rygbi yn ffordd o ddelio â'r problemau yma?

"Yn bendant fe newidiodd fy mywyd oherwydd fy llwyddiant fel chwaraewr rygbi. Fe roddodd e gyfleoedd a'r adnoddau i mi efallai na chafodd pobl eraill. Ond mae'n rhaid i athletwyr elitaidd wrthsefyll llawer o bwysau y dyddiau yma i aros ar y brig. Ac roedd 'na sawl adeg anodd cyn i mi gyrraedd yr adegau da fel chwaraewr, adegau anhapus 'dych chi byth yn eu anghofio."

Image copyright © vickicouchman

Gefais di dy fwlio yn ystod dy yrfa o gwbl?

"Mae rygbi'n hen gêm anodd, a gan ei bod mor gorfforol mae yna wastad bwynt ble y gall y gamp droi yn rywbeth brwnt os nad ydych chi'n ofalus. Ond roedd gen i ffrindiau a chyd-chwaraewyr gwych, a nes i fwynhau fy ngyrfa fel chwaraewr proffesiynol yn fawr."

Ydi bwlio wedi cael effaith arnat ti ar ôl gyrfa rygbi lwyddiannus?

"Os ydych chi erioed wedi cael eich bwlio, mae'r teimlad yna'n aros gyda chi am weddill eich bywyd. Ond mae'n bosib dod dros hynny fel y gwnes i. Dyna pam ei bod mor bwysig i sicrhau bod plant yn gallu delio â bwlio fel nad yw'n amharu ar eu bywydau yn hwyrach mewn bywyd. A dyna lle rwy'n teimlo y galla i fod o gymorth mawr."

Beth yw dy obeithion ar gyfer yr ymgyrch?

"Hoffen i i bawb gefnogi'r ymgyrch, yn enwedig gan fod plant yn symud i'r ysgol fawr ac yn teimlo'n nerfus, ansicr ac yn unig. Rwy'n awyddus iawn i ysgolion ac athrawon ganolbwyntio ar y cyfnod pontio anodd rhwng yr ysgol gynradd ac uwchradd, yn ogystal ag adnabod yr arwyddion pan mae plant yn dioddef."

Oes gen ti unrhyw gynlluniau ar y gweill?

"Wel, dros y dyddiau nesa mi fyddai'n ymweld a nifer o ysgolion Cymru i weithio gyda plant a'u hathrawon ar sut i ddelio â bwlio. Os hoffai unrhyw un i mi ymweld â'u hysgol, cysylltwch â Prospero Teaching. Mae fy hunangofiant yn cael ei gyhoeddi mis yma hefyd, felly cadwch lygaid allan amdano!"