Adroddiad: Cyswllt cryf rhwng tlodi a marwolaeth plant

Plentyn difreintiedig
Image caption Mae 'na 70% yn fwy o blant yn marw mewn ardaloedd difreintiedig o'u cymharu ag ardaloedd cyfoethocach yng Nghymru

Mae adroddiad Iechyd Cyhoeddus Cymru yn tanlinellu'r cysylltiad cryf rhwng tlodi a'r risg o farwolaeth i blant.

Mae'r gyfradd farwolaeth ymysg plant sy'n byw yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig Cymru 70% yn uwch na phlant yn yr ardaloedd lleiaf difreintiedig.

Mae ail adroddiad blynyddol y Rhaglen Adolygu Marwolaethau Plant yng Nghymru yn disgrifio'r patrwm o farwolaethau yng Nghymru a gweithgareddau'r rhaglen dros y flwyddyn ddiwethaf.

'Testun pryder'

Dywedodd Dr Ciaran Humphreys, ymgynghorydd ar Iechyd Cyhoeddus a Gwybodaeth Iechyd: "Mae marwolaeth plentyn bob tro'n drasiedi ac mewn rhai achosion ni fyddai unrhyw beth wedi gallu atal hynny.

Ond mae'n destun pryder bod cyswllt clir rhwng tlodi a marwolaeth plant ac mae hwn yn fater y byddai modd mynd i'r afael â fo."

Mae'r adroddiad blynyddol hefyd yn dod i'r casgliad mai achosion allanol - gan gynnwys damweiniau, hunanladdiad ac ymosodiadau - sy'n gyfrifol am dros hanner marwolaethau ymysg plant 12-17 oed a thua 20% o farwolaethau plant rhwng 1-11 oed.

Er bod y gyfradd farwolaeth ymhlith plant wedi lleihau dros y 15 mlynedd diwethaf, mae'r gyfradd ddiweddara' yr un fath ag yr oedd hi 10 mlynedd yn ôl.

Mae'r gyfradd marwolaethau plant yn y DU dros y 40 mlynedd diwethaf wedi disgyn yn arafach yn y DU na mewn gwledydd cyfoethog eraill, ac mae cyfradd marwolaethau plant rhwng 0-4 oed yn y DU ymysg yr uchaf yn nwyrain Ewrop.

Ymosodiadau gan gŵn

Ynghyd â'r adroddiad blynyddol, mae adolygiad cyflym ynglŷn â marwolaethau plant o ganlyniad i ymosodiadau neu frathiadau gan gŵn wedi ei gyhoeddi.

Mae'r adroddiad cyflym (adroddiad sy'n cael ei wneud ar fyrder) yn casglu bod tua 114 o blant y flwyddyn yn ymweld â'r ysbyty yn dilyn ymosodiad neu frathiad gan gi, er bod marwolaethau o'r fath yn brin.

Yn aml ymysg plant ifanc mae'r anafiadau i'r wyneb neu'r pen, gyda pheryg o achosi creithiau neu niwed fydd i'w weld am flynyddoedd.

Dywedodd Dr Humphreys: "Mae cŵn yn anifeiliaid anwes poblogaidd ac mae ganddyn nhw rôl werthfawr i'w chwarae o fewn nifer o deuluoedd.

Ond 'dy ni'n cynghori pobl i beidio â byth gadael babi neu blentyn ifanc gyda chi heb oruchwyliaeth, dim ots pa mor dda ydach chi'n adnabod y ci."