Trethi Cymru: Awdurdod refeniw newydd

Jane Hutt

Mae'r Gweinidog Cyllid Jane Hutt wedi datgelu sut y bydd Cymru'n casglu trethi am y tro cyntaf ers 800 mlynedd.

Mae pwerau dros drethi busnes, treth stamp a threthi tirlenwi yn cael eu datganoli i Lywodraeth Cymru.

Cyhoeddodd Ms Hutt y byddai Awdurdod Refeniw Cymru - fydd yn gyfrifol am sicrhau bod trethi'n cael eu casglu - yn cael ei greu.

Dywedodd y bydd Cymru yn gallu "llunio trethi sy'n fwy addas i gynlluniau ac amgylchiadau Cymru".

Y trethi newydd, fydd yn dechrau yn 2018, yw'r cyntaf i gael eu pennu a'u casglu yng Nghymru ers y 13eg ganrif.

Yn ei chyhoeddiad dywedodd Ms Hutt y bydd trethi Cymru :-

  • Yn deg i fusnesau ac unigolion;
  • Yn syml;
  • Yn cadw costau gweinyddu a chydymffurfio mor isel â phosib;
  • Yn cefnogi twf a swyddi;
  • Yn gymorth i daclo tlodi;
  • Yn rhoi sefydlogrwydd i drethdalwyr.

Ymgynghoriad

Ychwanegodd y bydd siartr i drethdalwyr fydd yn amlinellu hawliau a chyfrifoldebau trigolion ac awdurdodau fel ei gilydd.

Ond cyfaddefodd ei bod yn dal i amcangyfrif beth fydd cost rhedeg y system dreth newydd yng Nghymru.

Dywedodd hefyd y bydd cyfnod o ymgynghori gyda'r cyhoedd ac eraill fel cam nesa'r broses, ac ychwanegodd:

"Mae'r cam cyntaf i ddatganoli trethi yn fy marn i yn hanesyddol ac arwyddocaol.

"Rwy'n annog pobl i siarad gyda ni i ddweud beth yw eu dyheadau wrth i ni baratoi ar gyfer y newid sylweddol yma i dirlun ariannol Cymru."

Bydd yr ymgynghoriad cyhoeddus yma yn para tan 15 Rhagfyr, ac fe fydd mesur yn cael ei gyhoeddi ym mis Gorffennaf 2015.

Fe ddaw'r newid o ganlyniad i adroddiad gan Gomisiwn Silk a sefydlwyd gan lywodraeth San Steffan i ystyried pwerau'r Cynulliad.

Un arall o argymhellion y Comisiwn yw datganoli pwerau dros ran o'r dreth incwm erbyn 2020, ond dim ond yn dilyn refferendwm ar y mater.

Straeon perthnasol