'Diwylliant o ofn' mewn cartrefi plant

Argraff artist o John Allen yn y llys Image copyright Julia Quenzler
Image caption Mae John Allen yn gwadu 40 o gyhuddiadau yn ei erbyn yn Llys y Goron Yr Wyddgrug

Fe wnaeth cyn berchennog gwesty, a agorodd gyfres o gartrefi plant yng ngogledd Cymru, greu "diwylliant o ofn" wrth iddo gam-drin 20 o blant oedd dan ei ofal, mae rheithgor wedi clywed.

Roedd John Allen, 73, yn rhedeg cymuned Bryn Alyn, cyfres o gartrefi ger Wrecsam, a ddaeth yn un o ddarparwyr gofal mwyaf y DU.

Clywodd Llys y Goron Yr Wyddgrug ddydd Mawrth bod Mr Allen yn "bresenoldeb cyson ac arswydus" yn y cartrefi rhwng y 1960au a'r 1990au.

Fe wnaeth y rheithgor dyngu'u llw fore Mawrth wrth i Mr Allen wynebu cyhuddiadau iddo gyflawni ymosodiadau rhyw ar 20 o blant bregus rhwng 7 a 15 oed.

Dywedodd Eleanor Laws QC ar ran yr erlyniad nad oedd gan Mr Allen unrhyw gymwysterau i fod yng ngofal plant oedd angen gofal proffesiynol. Roedd wedi ei gymhwyso fel gwestywr.

'Diwylliant o ofn'

Mae hi'n dweud fod bechgyn yn y cartrefi wedi disgrifio Mr Allen fel dyn cas oedd ar adegau yn dreisgar, ac yn aml dan ddylanwad alcohol.

"Roedd [y bechgyn] yn dweud fod staff naill ai ei ofn ef neu yn ei gynorthwyo."

Yn ôl yr erlyniad, roedd y diffynnydd wedi creu diwylliant o ofn ac awyrgylch rywiol.

Honnai'r erlyniad fod y diffynnydd yn dewis y bechgyn ac yn rhoi anrhegion drudfawr i rai ohonyn nhw.

"Roedd eraill yn honni iddyn nhw gael eu bygwth neu ddioddef trais wrth law Allen," meddai'r erlyniad.

Clywodd y llys fod rhai o'r preswylwyr wedi ceisio sôn wrth yr awdurdodau am yr hyn oedd yn digwydd, ond iddyn nhw gael eu hanwybyddu.

Cafodd y rheithgor hefyd wybod fod Mr Allen wedi ei gael yn euog yn 1995 o chwe chyhuddiad o gam-drin rhywiol yn erbyn chwe bachgen yn yr 1970au.

Daeth rhagor o gwynion i'r amlwg yn dilyn cyhoeddi adroddiad Waterhouse, i achosion o gam-drin mewn cartrefi gofal yng ngogledd Cymru yn 2001, ac ar ôl sefydlu ymgyrch Pallial yn 2012 i ymchwilio i honiadau hanesyddol o gam-drin plant.

Mae Mr Allen, sy'n byw yn Ipswich, yn gwadu 40 cyhuddiad o gam-drin rhywiol ac mae'r achos yn parhau.