Cwynion am 'graffiti' ar Yr Wyddfa

Wyddfa

Mae National Theatre Wales yn wynebu beirniadaeth am baentio pennill ar graig ar yr Wyddfa sydd yn gwrthod golchi oddi yno.

Fe gafodd y gerdd gan Gillian Clarke ei phaentio gyda phaent clai oedd yn fod i olchi oddi yno yn y glaw.

Ond fe fu mis Medi'n anarferol o gynnes, ac fe gafodd y paent ei "losgi" ar y graig.

Mae un cerddwr profiadol wedi dweud wrth y BBC ei fod wedi cael "sioc" ac wedi ei "siomi" o weld yr effaith, ac mae dau ddringwr wedi disgrifio'r paent ar y graig fel "graffiti" mewn cyfweliadau â'r Independent.

Mae National Theatre Wales wedi ymddiheuro am y sefyllfa gan ddweud ei fod yn "ddrwg iawn" ganddynt fod y paent yn cymryd gymaint o amser i'w lanhau.

'Cyfrinachau'

Image caption Rhai o'r actorion yn ymarfer cyn i'r sioe gael ei pherfformio

Cafodd y gerdd ei phaentio ar gyfer perfformiadau o ddrama o'r enw The Gathering / Yr Helfa, oedd wedi ei selio ar y mynydd ac oedd yn olrhain hanes ffermio mynydd yn yr ardal.

Fe wnaeth adolygiad o'r ddrama ym mhapur newydd The Guardian frolio'r syniad o baentio cerdd ar y graig, gan ddweud: "Roedd barddoniaeth Clarke yn arbennig o drawiadol, yn enwedig pan rydym yn dod ar ei draws mewn ffurf llythrennau tal mewn sialc ar haen o garreg.

"'Mae gan y mynydd hwn gyfrinachau' medd un llinell; dyw hynny erioed wedi teimlo mor wir ac y mae yma."

Ond nid sialc oedd wedi cael ei ddefnyddio ond paent penodol wedi ei greu o glai oedd i fod i ddiflannu yn y glaw.

'Tywydd annhymhorol'

Image caption Mae Ms Maguire wedi ymddiheuro am y ffaith fod y paent yn dal i fod yno

Fe wnaeth cynhyrchydd gweithredol National Theatre Wales, Lucy Maguire, ddisgrifio beth ddigwyddodd mewn cyfweliad gyda'r BBC.

"Roedden ni wedi rhagweld mai gosodiad dros dro fyddai," meddai, "yno ar gyfer perfformiad y ddrama ac rydym wedi mynd ati i'w lanhau yn dilyn y perfformiad.

"Fe wnaethom ni siarad gyda'n partneriaid yn yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol sydd wedi bod yn gweithio'n agos efo ni ar y prosiect, a defnyddio paent naturiol clay based, ac roedden ni'n meddwl y bysa fo'n glanhau i ffwrdd yn hawdd.

"Yn anffodus rydym wedi cael tywydd eithaf annhymhorol ym mis Medi ac mae hi wedi bod yn eithriadol o boeth ac o ganlyniad mae'r paent wedi bod ychydig bach yn anoddach i'w lanhau ac mae'n cymryd mwy o amser.

"Y sefyllfa bresennol yw bod tîm o bobl fyny ar y Wyddfa sy'n gweithio ar wyneb y graig am dri diwrnod - maen nhw'n dweud fod pethau'n mynd rhagddi.

"Rhaid cal cydbwysedd rhwng bod ddim yn rhy ymosodol ond gwneud popeth o fewn ein gallu i'w ddychwelyd i'w stad naturiol a byddwn yn parhau i fonitro'r sefyllfa yn fanwl iawn ac mi fyddwn ni'n dychwelyd yn aml i neud siŵr bod y gwaith yn mynd rhagddo."

Ychwanegodd bod y cwmni yn ymddiheuro a bod yn "ddrwg iawn" ganddynt.

'Siom'

Image caption Mae Hywel Roberts yn aml i'w weld yn cerdded ar y llethrau

Mae'r Ymddiriedolaeth Genedlaethol yn cydymdeimlo gyda'r cwmni gan ddweud bod angen rhoi'r peth mewn cyd-destun, gan ystyried y ffaith bod y ddrama yn hyrwyddo ffermio mynydd.

Fe ychwanegodd eu llefarydd bod y theatr yn gwneud popeth o fewn eu gallu i gael gwared â'r paent a'u bod nhw wedi bod yn anlwcus mewn ffordd i gael tywydd mor braf ym mis Medi.

Ond dywedodd Hywel Roberts, sy'n gerddwr priofiadol ac yn warden gyda Cyfoeth Naturiol Cymru ei fod wedi cael "siom a sioc o weld cymaint o 'sgrifen sy arno fo".

Ychwanegodd: "Hynny ydi mae o'n ymestyn tua chan troedfedd o'r llwybr, llwybr Watkin yn fan hyn i fyny ar y graig yma sy'n ymestyn at y llwybr.

"Siom bod 'na gymaint o sgrifen arno fo a siom o ddeall rhai wythnosa' nol fod o di cal i baentio a fod o ddim fod i aros yma - a phaent i gal i olchi i ffwrdd gyda llaw oedd o - a'i fod o'n dal yna.

"Dydi o ddim yn danfon neges braf iawn i'r ymwelydd nac ydi a ma' rhywun wedi bod yn sgwrio arno fo hefyd ac os r'wbath ma' hynny di neud mwy o ddifrod drwy amlygu'r graig dan y paent...

"Mae o yn bechod mawr gweld 'sgrifen fel hyn a pa fath o neges mae'n roid i'r cyhoedd sy'n dod yma?"

Straeon perthnasol