Fy Nheulu yn y Wladfa

Nel Mai Bere Image copyright Arall
Image caption Bydd Nel yn cyflwyno rhodd gan ei theulu i Amgueddfa'r Gaiman

Bydd taith flynyddol yr Urdd a Mentrau Iaith Cymru i Batagonia yn sicr yn brofiad hynod i un o'r 25 o bobl ifanc sy'n mynd eleni. Mae Nel Siriol Bere, 17, yn un o ddisgynyddion Michael D Jones.

Ag yntau'n anfodlon â bywyd crefyddol a chymdeithasol Cymru yn y 19eg Ganrif, roedd y gweinidog o'r Bala yn ganolog i'r gwaith o sefydlu gwladfa newydd Gymreig i dros 150 o Gymry ym Mhatagonia.

Yn ystod y daith ddiwedd Hydref, bydd Nel, o Bwllheli, yn cwrdd ag aelodau o'i theulu yn y Wladfa am y tro cynta' erioed. Cymru Fyw fu'n ei holi cyn iddi fynd.

Beth yn union ydy'r cysylltiad teuluol hefo Patagonia, a Michael DJones yn benodol?

Mi ydw i yn perthyn i Michael D Jones o ochr fy nhad, ac ef oedd fy hen hen hen daid. Gan fy nain ges i wybod fy mod yn or,or,or wyres iddo fo, a bod gen i berthnasau yn dal yn byw ym Mhatagonia, Luned Gonzales a'i theulu.

Wyt ti wedi clywed tipyn o hanesion am y teulu?

Mi roedd nain y Barri yn siarad lot am ei theulu yn Y Bala, yn arbennig ei hen daid Michael D Jones, felly mi rydw i'n ymwybodol o Batagonia ers pan oeddwn i'n blentyn bach gan fod nain wedi bod allan yna yn gweld ei theulu.

Mi roedd hi yn gyfyrderes i Luned Gonzales a Tegai Roberts. Yn drist iawn mae Tegai wedi marw yn ddiweddar, ond mi fydda' i'n cael cyfarfod gyda Luned, ei chwaer, allan yno gobeithio.

Image caption Roedd y Cymro Michael D Jones yn enwog am ei ran yn sefydlu'r Wladfa Gymreig ym Mhatagonia

Pam wyt ti wedi penderfynu mynd ar daith yno rŵan?

Cael gwybod am daith yr Urdd trwy'r coleg wnes i, a gan fod gen i ddiddordeb yn y wlad roedd yn gyfle rhy dda i'w golli! Mi rydw i hefyd rŵan yn cael mynd allan yno cyn fy nhad, sydd erioed wedi bod!

Faint o baratoi a chodi arian sydd wedi bod ar gyfer y daith? Roedd angen i bawb sy'n mynd godi £2,400 yr un tuag at y costau'n doedd?

Oedd - mi wnes i ddechrau codi arian pan ges i wybod fy mod yn cael mynd ar y daith, hynny tua mis Tachwedd 2013. Mi oeddwn wedi cyrraedd fy nharged erbyn mis Gorffennaf.

Mi wnes i drefnu amryw o ddigwyddiadau - fel nosweithiau bwyd, te bach yn Neuadd Cwm Nantcol a noson tapas yn y Fic Llithfaen, fu'n llwyddiannus iawn. Dwi hefyd wedi cael cefnogaeth gan amryw o gwmnïau lleol, ac yn ddiolchgar i bawb am y gefnogaeth.

Image copyright Arall
Image caption Roedd y criw sy'n mynd ar y daith wedi cwrdd yng ngwersyll Glan Llyn yn gynharach yn y flwyddyn er mwyn dod i 'nabod ei gilydd

Sut wyt ti'n teimlo cyn mynd?

Dwi'n edrych ymlaen yn ofnadwy! Mi ydw i wedi cyfarfod y criw dair gwaith cyn y daith, ar benwythnos yng Nglan-llyn, Llangrannog a Chaerdydd pan gawsom gyfle i drafod syniadau o ran codi arian, ymarfer caneuon ar gyfer cystadlu yn Eisteddfod y Wladfa a chael hanes y wlad.

'Da ni wedi dod i 'nabod ein gilydd reit dda erbyn hyn. Mi fydd yn brofiad bythgofiadwy.

Ti'n mynd â rhodd draw hefo ti - beth ydy o ac i bwy fyddi di'n ei roi?

Image copyright Arall
Image caption Mae'r tlws â llun o Michael D Jones arno, a dyddiadau'r daith gyntaf i Batagonia

Tlws gwydr gyda llun Michael D. Jones arno ydy'r rhodd, gyda'r dyddiadau pwysig o ran pryd y gwnaeth y fintai gyntaf adael Cymru, a phryd y gwnaethant lanio.

Gofynnodd fy ewythr, Alun Owen, a fyddwn i'n fodlon mynd â'r rhodd i'r amgueddfa [yn y Gaiman] a'i gyflwyno i gyfyrderes fy nain, sef Luned Gonzalez, a'i mab Fabio, sydd yn byw ym Mhatagonia.

Mi fuodd fy nain ym Mhatagonia yn ymweld â'i theulu ac ers pan oeddwn i'n fach, dwi wedi bod yn ymwybodol o'r gymuned arbennig yma ym mhen arall y byd sydd yn siarad Cymraeg. A rwan, diolch i'r Urdd, dwi'n cael y cyfle i ymweld â'r man y gwnaeth fy hen hen hen daid fentro iddo 150 mlynedd yn ôl.

Beth fyddwch chi'n gwneud ar y daith?

Mi fyddwn ni'n gadael Heathrow ar 22 Hydref, gan gyrraedd San Paulo yr un diwrnod. Yna mi rydan ni'n hedfan i Buenos Aires, ac yna'n hedfan i Drelew. Mi fyddwn ni yn Nhrelew am chwe diwrnod, cyn cychwyn teithio dros y paith, dros nos, i Esquel. Yna mi fyddwn yn Esquel am rhai dyddiau cyn hedfan 'nôl i Buenos Aires a chael noson a diwrnod yn y Brifddinas.

Yn ystod y daith byddwn ni'n treulio amser yn Nhrefelin ac Esquel; byddwn ni'n cael cyfle i wneud ychydig o white water rafting; mi fyddwn ni'n cystadlu fel côr yn yr eisteddfod...a 'da ni'n mynd i baentio ysgol hefyd, mae'n debyg. Maen nhw 'di gofyn i ni ddod â brwshys paent 'efo ni! Felly digon i'n cadw ni'n brysur!

Mi fydd Nel yn rhannu rhai o'r profiadau ar y daith i Batagonia gyda Chymru Fyw dros yr wythnosau nesa'.

Straeon perthnasol