Pryder am lefel sŵn awyrennau’r Fali

Fali

Mae pryderon wedi cael eu codi ynghylch lefelau sŵn o amgylch y Fali yn Ynys Môn oherwydd un o'r awyrennau mae'r Awyrlu Brenhinol yn ei defnyddio.

Yn ôl rhai o'r bobl sy'n byw yn agos i'r ganolfan filwrol mae sŵn yr Hawk T2 yn llawer uwch na'r awyrennau oedd yn cael eu defnyddio yn y gorffennol.

Mae'r cyngor sir wedi gosod offer er mwyn casglu data lefelau sŵn er mwyn gweld a oes sail i'r cwynion.

Mi fydd yr awdurdodau milwrol yn cynnal adolygiad sŵn eu hunain y flwyddyn nesaf, ac yn y cyfamser mae cynrychiolydd o'r Fali wedi dweud eu bod yn gwneud popeth o fewn eu gallu i gadw'r sŵn i lawr.

'Dwylo dros eich clustiau'

Image caption Mae Mr Rosenthal yn dweud fod y sŵn yn achosi niwed i'w iechyd

Un sy'n byw yn agos at brif lain y Fali yn Rhosneigr yw Mark Rosenthal, ac mae'n dweud bod y problemau gyda'r sŵn wedi dechrau pan ddechreuodd yr Hawk T2 gael ei defnyddio.

Dywedodd wrth raglen Jason Mohammad ar Radio Wales: "Mae'n swnllyd iawn, iawn. Mae'n rhaid i chi stopio eich sgwrs a disgwyl i'r awyrennau fynd hanner ffordd fyny'r llain lanio...

"Mae'r lefelau sŵn mor uchel fel nad oes modd clywed y teledu, os nad yw'n wirion o uchel, hyd yn oed os ydi drysau a ffenestri'r tŷ wedi eu cau."

Yn ôl Mr Rosenthal yr Hawk T2, gafodd ei chyflwynno yn 2011, sydd ar fai gan fod y sŵn maen nhw'n ei wneud yn llawer uwch na'r awyrenau Hawk T1 oedd yn cael eu defnyddio yn y gorffennol.

Ychwanegodd: "Mae'n rhaid i chi roi'r gorau i'r hyn rydych chi'n ei wneud pan mae Hawk T2 yn hedfan uwchben, a rhoi eich dwylo dros eich clustiau.

"Mae'n gallu bod yn boenus gan achosi i'ch calon guro'n gyflymach, straen, angina a cholled i'ch clyw. Do, rydw i wedi cael angina ac mae gen i dinitws difrifol."

'Popeth o fewn ein gallu'

Image caption Mae'r cyngor wedi gosod offer yng ngardd Mr Rosenthal er mwyn profi a yw'r lefelau sŵn yn annerbyniol

Mae Cyngor Môn wedi gosod offer i fesur y lefelau sŵn mewn sawl man gwahanol yn yr ardal er mwyn "ateb pryderon y cyhoedd".

Mi fydd y profion yma yn ceisio darganfod os yw'r lefelau sŵn yn cyd-fynd gyda'r gofynion cynllunio perthnasol.

Yn ôl Dave Williams, sy'n arweinydd sgwadron yn y Fali, mi fydd y Ganolfan ar gyfer Meddygaeth Hedfan yn cynnal arolwg o'r lefelau sŵn y flwyddyn nesaf er mwyn gweld a ydi'r sŵn o'r Hawk T2 yn rhy uchel.

Ychwanegodd: "Mewn perthynas â sŵn awyrennau, mi ddylwn i ddweud fod symudiadau awyrennau yn y Fali wedi gostwng yn sylweddol dros y ddegawd ddiwethaf, yn unol â gostyngiad yn y fflyd jet cyflym rheng flaen.

"Mi fydd symudiadau awyrennau yn gostwng y flwyddyn nesaf wrth i'r gwasanaeth chwilio ac achub gael ei gyfyngu.

"Rydym yn gwneud popeth o fewn ein gallu i ostwng yr aflonyddwch a'r sŵn i bobl leol. Mae rhybuddion am ymarferion nos yn cael eu rhoi ar ein gwefan ac ar wefannau cymdeithasol o flaen llaw."