Leighton Andrews: Addo llai o gynghorau

Leighton Andrews

Mae'r Gweinidog Gwasanaethau Cyhoeddus wedi addo "llai o arweinwyr cyngor, llai o brif weithredwyr, llai o gabinetau cyngor a llai o gynghorau".

Mewn cyfweliad i raglen BBC Cymru, The Wales Report, dywedodd Leighton Andrews y byddai cynghorau yn cael eu gorfodi i uno os nad ydyn nhw'n cynnig gwneud eu hunain.

Mae'r cynghorau wedi derbyn cais i gyflwyno cynlluniau i uno erbyn diwedd mis Tachwedd.

'Ymarferol a chynaliadwy'

Ym mis Ionawr, cafwyd argymhellion gan Gomisiwn annibynnol, Comisiwn Williams, y dylid cael llai o gynghorau yng Nghymru.

Dywedodd y gweinidog ei fod am weld "uno call", ond rhybuddiodd na fyddai cynigion am uno gwirfoddol yn cael eu derbyn os nad ydyn nhw'n "ymarferol a chynaliadwy".

Wrth siarad gyda chyflwynydd rhaglen The Wales Report, Huw Edwards, dywedodd Leighton Andrews nad ydi o'n sicr bod awdurdodau lleol wedi derbyn yr angen am newid pellgyrhaeddol.

"Dyna pam rydw i wedi gwneud hi'n gwbl glir y byddwn ni'n gweithredu os nad ydi'r cynghorau'n fodlon uno'n wirfoddol", meddai.

£21.7 miliwn

Dywedodd bod y nifer presennol o gynghorwyr yn costio £21.7 miliwn y flwyddyn.

Honnodd y byddai argymhellion Comisiwn Williams ar gyfer newidiadau i lywodraeth leol yn torri'r gost honno i £15.7 miliwn.

Mae 1,264 o gynghorwyr sir yng Nghymru - 40 mwy na'r ffigwr ar gyfer yr Alban - er bod gan y wlad honno boblogaeth mwy na Chymru.

Roedd Comisiwn Williams wedi argymell torri'r nifer o gynghorau i 12, 11 neu 10, ond dywedodd Leighton Andrews bod rhai unigolion yn y Blaid Lafur yn credu y dylid torri'r nifer i 6 neu 7 o awdurdodau lleol, gan ostwng y gost i £10 miliwn.

Dywedodd : "Rydym ni'n deall bod hwn yn gyfnod anodd iawn, yn gyfnod anodd i bobl fod yn gynghorwyr, ond bydd ein cynigion yn golygu llai o arweinwyr cyngor, llai o brif weithredwyr, llai o gabinetau cyngor a llai o gynghorau".

Straeon perthnasol