Byrddau iechyd: 'Gweithredu fel y mynnent'

Ellen ap Gwynn
Image caption Galwodd arweinydd Cyngor Ceredigion, Ellen ap Gwynn, ar i Swyddfa Archwilio Cymru edrych "mewn manylder" ar sut mae'r saith bwrdd iechyd yn gwario eu harian.

Mae arweinydd cyngor wedi cyhuddo byrddau iechyd yng Nghymru o "weithredu fel y mynnent" gan wario gormod flwyddyn ar ôl blwyddyn.

Galwodd arweinydd Cyngor Ceredigion, Ellen ap Gwynn, ar i Swyddfa Archwilio Cymru edrych "mewn manylder" ar sut mae'r saith bwrdd iechyd yn gwario eu harian.

Dywedodd ei bod hi'n "gywilyddus" bod cynghorau wedi colli bron i £200 miliwn gyda "phrin unrhyw rybudd" yng nghyllideb Llywodraeth Cymru, a hynny er mwyn "llenwi twll yng nghyllidebau'r byrddau iechyd".

Mae gweinidogion wedi gwadu bod yr arian ychwanegol i'r byrddau iechyd ar gyfer llenwi twll yn eu cyllidebau.

'Neges glir'

Mae Ms ap Gwynn wedi annog Pwyllgor Cyllid y Cynulliad i anfon "neges glir" i Swyddfa Archwilio Cymru am yr angen am ymchwiliad i'r ffordd mae'r byrddau iechyd yn rheoli eu cyllidebau.

Yr wythnos yma galwodd yr Archwilydd Cyffredinol, Huw Vaughan Thomas, am drafodaeth eang a phellgyrhaeddol ar frys ynglŷn â faint gall Llywodraeth Cymru fforddio wario ar y gwasanaeth iechyd.

Yn ei chyllideb drafft mis diwethaf ar gyfer 2015-16, penderfynodd Llywodraeth Cymru roi £425 miliwn ychwanegol i'r gwasanaeth iechyd dros y ddwy flynedd nesaf.

Ond cafodd £192 miliwn ei dorri o gyllideb llywodraeth leol ar gyfer 2015-16, a chyhoeddwyd wythnos diwethaf y byddai'r arian sy'n cael ei dalu'n uniongyrchol i'r 22 awdurdod lleol yng Nghymru yn cael ei dorri o £146 miliwn.

Gwasanaethau'n diflannu

Dydd Iau, rhybuddiodd Ms ap Gwynn y byddai pwysau ariannol yn golygu y gall Cyngor Ceredigion "roi'r gorau i ddarparu adeiladau" ar gyfer llyfrgelloedd yn y dyfodol, gan gynnig gwasanaeth llyfrgell deithiol llawn a fyddai hefyd yn cynnig gwasanaethau eraill gan y cyngor.

Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru wedi dweud y bydd gwasanaethau yn diflannu o ganlyniad i doriadau i gyllidebau cynghorau.

Dywedodd Ms ap Gwynn bod Cyngor Ceredigion yn bwriadu gwneud arbedion drwy ailstrwythuro'r system reoli yn hytrach na thrwy dorri gwasanaethau.

Wrth ymateb i gwestiwn o flaen y pwyllgor iechyd, gwadodd y gweinidog iechyd, Mark Drakeford, bod yr arian ychwanegol sydd wedi'i gyhoeddi ar gyfer y gwasanaeth iechyd am gael ei ddefnyddio i lenwi twll yng nghyllideb y gwasanaeth iechyd.

"Tydi hwn ddim yn 'bailout', mae'n ymateb i adolygiad Nuffield o gyllideb y GIG sydd wedi nodi swm o arian sydd angen cael ei fuddsoddi yn y gwasanaeth iechyd," meddai.

"Felly bydd £200 miliwn o fuddsoddiad ychwanegol eleni a £225 miliwn yn ychwanegol y flwyddyn nesaf."

Straeon perthnasol