Micro-lawdriniaeth yn cynnig gobaith i gleifion

Amar Ghattaura Image copyright ABMU health board
Image caption Amar Ghattaura yw'r unig berson yng Nghymru sydd wedi'i hyfforddi fel micro-lawfeddyg.

Gall cleifion sy'n dioddef o afiechyd poenus weld eu cyflwr yn gwella os yw ysbyty yn dechrau cynnig llawdriniaeth ar raddfa fach iawn, a hynny am y tro cyntaf yng Nghymru.

Mae Ysbyty Treforys yn Abertawe eisiau defnyddio micro-llawdriniaeth ar gyfer cleifion gyda lymffoedema, sy'n golygu bod ganddyn nhw nodau lymff sydd wedi eu difrodi, a hynny yn aml yn dilyn triniaeth am ganser.

Byddai'r fath lawdriniaeth yn gweld llawfeddyg yn uno pibellau lymff bychain gyda gwythiennau er mwyn helpu cael gwared ar hylif sydd wedi casglu.

Mae'r cyflwr yn achosi i freichiau a choesau chwyddo, trafferthion wrth symud a heintiau.

Yn ogystal gall arwain at iselder, gan gostio tua £6,000 i'r GIG ar gyfer pob claf pob blwyddyn.

'Gwaith plymio syml'

Tan nawr, roedd pobl gyda'r cyflwr wedi gorfod gwisgo dilledyn gwasgu am weddill eu bywydau a chymryd meddyginiaeth.

Ond, pe bai'r llawdriniaeth yn cael ei gymeradwyo gan brif weithredwr Bwrdd Iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg, gallai tua 42 o gleifion y flwyddyn weld eu cyflwr yn gwella yn dilyn micro-lawdriniaeth.

Mae Amar Ghattaura, llawfeddyg plastig ymgynghorol, a hefyd yr unig berson yng Nghymru sydd wedi'i hyfforddi fel micro-lawfeddyg, wedi dweud y byddai'r llawdriniaeth yn "osgoi'r rhwystr", gan uno pibellau lymff gyda gwythiennau.

Dywedodd: "Mae hi'n fater o waith plymio syml - ailgyfeirio llif sydd wedi'i rwystro i ble mae 'na lif da".

Beth ydi lymffoedema?

  • Mae lymffoedema yn cael ei achosi gan niwed neu rwystr yn y system lymffatig.
  • Un swyddogaeth sydd gan y system lymffatig ydi cael gwared ar hylif dros ben o'r meinwe. Os ydi'r system lymffatig yn cael ei niweidio neu ei rwystro, gall golli'r gallu i wneud hyn a bydd gormod o hylif yn achosi i'r meinwe chwyddo.
  • Mae lymffoedema cynradd yn datblygu pan gaiff rhywun ei eni neu yn fuan wedi'r glasoed, ac mae'n cael ei achosi gan enynnau diffygiol. Mae lymffoedema eilaidd yn cael ei achosi gan ddifrod i'r system lymffatig a hynny o ganlyniad i haint, anaf, trawma neu driniaeth canser.
  • Un o'r heintiau mwyaf cyffredin ymysg pobl gyda lymffoedema yw haint bacteriol sy'n effeithio'r croen, o'r enw llid yr isgroen.

Yn gynharach eleni derbyniodd y bwrdd iechyd grant o £250,000 gan Lywodraeth Cymru er mwyn datblygu'r driniaeth fel rhan o'r Cynllun Gwella Lymffatig.

Pe bai'r cynllun yn cael ei gymeradwyo byddai Ysbyty Treforys yn un o ddau ysbyty yn unig yn y DU sy'n cynnig y llawdriniaeth.

Yn ogystal, byddai uned symudol, wedi'i hariannu gan yr elusen Tenovus a Llywodraeth Cymru, yn teithio o amgylch Cymru gan sganio pobl er mwyn darganfod os ydyn nhw'n gymwys ar gyfer y llawdriniaeth.

Dywedodd Mr Ghattaura y byddai buddiannau'r gwasanaeth newydd yn aruthrol.

"Bydd cleifion sydd angen gwisgo dillad gwasgu ar hyn o bryd, un ai ddim eu hangen o gwbl neu bydd yr angen wedi'i leihau yn sylweddol. I'r cleifion hyn, mi fydd yn achosi gwellhad.

"Yn ogystal bydd llai o haint, os bydd unrhyw haint o gwbl, gan olygu na fydd yn rhaid iddyn nhw fod yn mynd at eu meddyg yn barhaus am gyffuriau gwrthfiotig. Bydd hefyd llai o risg o broblemau'n ymwneud â'r croen megis briwiau."