Bronglais yn 'ganolog' i ofal iechyd yn y canolbarth

Ysbyty Bronglais
Image caption Mae angen i Ysbyty Bronglais fod yn ganolog i wasanaethau iechyd y canolbarth, medd yr adroddiad

Mae angen cynlluniau newydd i sicrhau fod Ysbyty Bronglais yn rhan allweddol o'r gwasanaeth iechyd yng nghanolbarth Cymru, yn ôl Sefydliad Iechyd a Gofal Cymdeithasol Cymru (Prifysgol De Cymru).

Mae'r adroddiad, a gafodd ei gomisiynu gan Lywodraeth Cymru, yn argymell y dylai'r tri Bwrdd Iechyd Lleol - Hywel Dda, Powys a Betsi Cadwaladr - greu partneriaeth i wella'r gwasanaethau.

Mae'n cynnwys gweledigaeth fyddai'n sicrhau fod Bronglais yn parhau yn brif ganolfan ar gyfer gofal arbenigol.

Dywedodd Llywodraeth Cymru y byddan nhw'n ystyried yr argymhellion er mwyn sicrhau mwy o gydweithio rhwng y byrddau.

Yn ogystal, mae'r astudiaeth yn dweud bod angen gweithio'n agosach gyda chymunedau, wedi i'r adroddiad ddod i'r casgliad bod llawer o bobl yn teimlo eu bod wedi eu "hamddifadu" gan benderfyniadau iechyd lleol.

Roedd hefyd pryderon am "lefelau uchel o ddiffyg ffydd a diffyg dealltwriaeth" ynglŷn â chynlluniau'r byrddau iechyd ar gyfer dyfodol gwasanaethau iechyd, a hynny yn enwedig yn achos Ysbyty Bronglais.

Ond mae'r adroddiad hefyd yn cydnabod bod y rhai sy'n gwneud penderfyniadau yn fwy penderfynol i fynd i'r afael â'r materion yma.

'Angen partneriaeth ffurfiol'

Dywedodd yr Athro Marcus Longley, Cyfarwyddwr Sefydliad Iechyd a Gofal Cymdeithasol Cymru , ac un o awduron yr adroddiad: "Mae pobl yng nghanolbarth Cymru eisiau gwasanaeth iechyd sy'n darparu gwasanaethau o safon uchel, sy'n ddiogel a chynaliadwy. Rydw i'n falch o allu dweud, drwyddi draw, bod gofal yng nghanolbarth Cymru yn dda ac nad ydi cleifion yn derbyn triniaeth eilradd.

"Rydym yn credu bod Ysbyty Bronglais wrth galon y gwasanaethau yma, ond mae angen dull mwy cydweithredol o weithio rhwng y tri bwrdd iechyd sy'n darparu gwasanaethau ar gyfer canolbarth Cymru, a hynny er mwyn sefydlu rôl strategol yr ysbyty ar gyfer y dyfodol. Mae dyfodol yr ysbyty wedi bod yn ansicr ers gormod o flynyddoedd, ac mae'n rhaid ateb hynny nawr.

"Tydyn ni ddim yn ystyried ailgreu ffiniau'r Byrddau Iechyd Lleol, ond rydym ni'n credu bod angen partneriaeth ffurfiol rhwng y byrddau iechyd a mudiadau eraill, gan gynnwys Llywodraeth Cymru, er mwyn sicrhau bod y gwasanaethau yma'n gynaliadwy."

Bydd hefyd rhaid rhoi sylw sylweddol i wasanaethau gofal sylfaenol ac iechyd meddwl ar draws y canolbarth, er mwyn sicrhau eu bod yn gynaliadwy.

Image caption Mae'r adroddiad yn cynnwys 12 o argymhellion ar gyfer gwella gwasanaethau iechyd yn y canolbarth

'Syniadau newydd, creadigol'

Dywedodd un arall o awduron yr adroddiad, Dr Mark Llewellyn, Dirprwy Gyfarwyddwr y Sefydliad: "Mae meddygon teulu a gwasanaethau cymunedol eraill yn wynebu heriau sylweddol, ac mae angen ymateb lleol a chenedlaethol i fynd i'r afael â nhw.

"Ond beth sy'n galonogol yw gweld penderfyniad newydd ymysg y byrddau iechyd a mudiadau eraill i fynd i'r afael â heriau yma gyda syniadau newydd, creadigol."

Roedd yr astudiaeth wedi treulio naw mis yn gwrando ar farn cleifion, y cyhoedd a gweithwyr y GIG ar draws canolbarth Cymru.

Fe fuon nhw hefyd yn adolygu cynlluniau byrddau iechyd lleol, gan edrych ar yr ymarfer gorau mewn gofal iechyd mewn ardaloedd gwledig ar draws y byd. Roedd mwy na 900 o fudiadau ac unigolion wedi rhoi eu safbwynt i'r tîm.

Mae'r adroddiad yn cynnwys 12 o argymhellion gyda'r nod o wella dealltwriaeth a dull o weithio ar lefel strategol tra'n cydweithio gyda chymunedau ar draws yr ardal.

Dadansoddiad gohebydd iechyd BBC Cymru, Owain Clarke

Ma' sefyllfa ysbyty Bronglais yn unigryw - yr unig ysbyty arbenigol yng nghanolbarth cymru - wedi'i leoli dros 50 milltir o'r ysbyty mawr agosa'.

Am flynyddoedd ma' 'na drafod dwys wedi bod ynglŷn ag allai'r ysbyty, sy'n cynnig gofal i boblogaeth gymharol fach mewn ardal wledig gynnal sawl gwasnaeth arbenigol.

Clywodd yr astudiaeth am nifer o bryderon gan aelodau'r cyhoedd ynghyd â staff meddygol - oedd yn ddrwgdybus fod penaethiaid iechyd wedi bod yn blaenoriaethu gwasnaethau i'r de a'r gogledd.

Ond casgliad clir yr awduron yw bod 'na ddyfodol i Fronglais ag o bosib, gallai gwasnaethau arbenigol fel cardioleg neu lawdriniaethau brys gael ei diogelu pe bai byrddau iechyd, cyrff meddygol a'r cyhoedd yn cydweithio i ddod o hyd i atebion creadigol.

Ma na alw hefyd ar i feddygon teulu gydweithio'n well ac am fwy o ddefnydd o dechnoleg newydd fel cysylltiadau fideo i alluogi rhagor o gleifion i gael gofal yn nes at adre.

Yn ôl Llywodraeth Cymru fe fydd y gwaith yn dechre' ar unwaith.

Ymateb

Bydd Llywodraeth Cymru nawr yn ystyried yr astudiaeth, a dywedodd llefarydd ar eu rhan:

"Mae'r adroddiad hwn yn amlinellu'r heriau sy'n wynebu'r gwasanaeth iechyd yng Nghanolbarth Cymru ond mae hefyd yn tynnu sylw at awgrymiadau ar gyfer sicrhau gofal iechyd o ansawdd uchel i bobl y rhanbarth yn y dyfodol.

"Mae'n bwysig nodi fod yr adroddiad yn dod i'r casgliad y bydd Ysbyty Bronglais yn ganolog i ofal iechyd yn y rhanbarth

"Byddwn yn dechrau gwaith yn syth ar yr opsiynau sydd ar gael i sicrhau fod yr holl sefydliadau sy'n rhan o'r gofal iechyd yng Nghanolbarth Cymru'n cydweithio'n well."

"Bydd byrddau iechyd Hywel Dda, Betsi Cadwaladr a Phowys, ynghyd ag Ymddiriedolaeth Ambiwlans Cymru'n ymateb i'r casgliadau mewn modd trwyadl a synhwyrol."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.