Toriadau: Adolygiad amgueddfeydd

Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd
Image caption Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd, un o dros 80 o amgueddfeydd yng Nghymru.

Bydd arbenigwyr, wedi eu penodi gan Lywodraeth Cymru, yn adolygu effaith toriadau i gyllidebau ar amgueddfeydd Cymru.

Mae dros 80 o amgueddfeydd yng Nghymru yn cael eu rhedeg gan gynghorau a grwpiau eraill.

Ond, does dim sicrwydd yn perthyn i'r arian sy'n cael ei ddarparu gan gynghorau, oherwydd nad ydi darparu amgueddfeydd yn wasanaeth statudol, y mae'n rhaid i gynghorau ei ddarparu.

Mae cynghorwyr Wrecsam wedi croesawu'r adolygiad wrth iddyn nhw ystyried beth i'w wneud gyda gwasanaethau amgueddfeydd, a hynny oherwydd bod yr awdurdod yn wynebu toriadau o £45 miliwn i'w cyllideb.

Bygythiad

Yn ôl y Dirprwy Weinidog dros Ddiwylliant, Ken Skates, mae amgueddfeydd "yn wynebu bygythiad o doriadau neu orfod cau, a hynny oherwydd y sefyllfa economaidd bresennol."

Dywedodd: "Rydw i'n awyddus i ddarganfod ffyrdd o sicrhau bod gwasanaethau amgueddfeydd yn parhau i gael eu darparu ar lefel leol."

"Felly, rydw i wedi comisiynu panel arbenigol i adolygu effaith unrhyw newidiadau yn y dull o ariannu neu drefnu amgueddfeydd, fydd yn cael eu cyflwyno gan gynghorau, ar amgueddfeydd lleol".

Mae cynghorydd Wrecsam, Hugh Jones, yn gweithio i ddarganfod atebion i'r broblem o sut gall yr awdurdod reoli ei gwasanaethau amgueddfeydd, hamdden a llyfrgelloedd, wrth i'r cyngor wynebu toriadau i'w cyllideb yn y dyfodol.

Dywedodd bod amgueddfeydd yn bwysig er nad ydyn nhw'n wasanaethau statudol.

Ychwanegodd ei fod eisiau darganfod ffyrdd o wella gwasanaethau treftadaeth lleol, a hyd yn oed ail-agor cyfleusterau sydd wedi eu cau megis Pyllau Plwm y Mwynglawdd yn Wrecsam, gan beidio â gadael i wasanaethau amgueddfeydd gael eu torri er mwyn ariannu adrannau eraill.

'Llawer o waith gwych'

Un dewis sy'n cael ei ystyried ydi trosglwyddo gwasanaethau amgueddfeydd o ddwylo'r cyngor i ddwylo ymddiriedolaeth.

Dywedodd y byddai hyn yn galluogi'r awdurdod lleol i barhau i roi cymorth i redeg gwasanaethau tra'n rhoi'r cyfle i'r ymddiriedolaeth wneud ceisiadau am arian gan fudiadau megis Cronfa Treftadaeth y Loteri, a derbyn gostyngiad mewn treth sydd ddim ar gael i gynghorau.

Mae Ffederasiwn Amgueddfeydd ac Orielau Celf Cymru, sy'n cynrychioli gweithwyr mewn amgueddfeydd ac orielau, wedi croesawu'r adolygiad, gyda'r Llywydd Rachel Silverston yn dweud "bod llawer o waith gwych" yn cael ei wneud mewn amgueddfeydd.

Mae disgwyl i'r adolygiad, sy'n cael ei gadeirio gan Dr Haydn Edwards, dirprwy Lywydd Amgueddfa Cymru, gyhoeddi ei gasgliadau yng ngwanwyn 2015.

Straeon perthnasol