Steddfota yn y Wladfa

Mae seremoni yr Orsedd yn dra gwahanol yn y Wladfa
Image caption Mae seremoni yr Orsedd yn dra gwahanol yn y Wladfa

Mae'r rhan fwya' ohonon ni mae'n siŵr yn gyfarwydd â thraddodiadau'r steddfod - boed hi'n steddfod leol neu'r Eisteddfod Genedlaethol. Ond sut brofiad ydi bod mewn prifwyl ym mhen draw'r byd ym Mhatagonia?

Mae Iwan Jones, o Golan ger Porthmadog, wedi bod yn y Wladfa ers tair blynedd. Bu'n rhannu ei brofiadau yn Eisteddfod Chubut gyda BBC Cymru Fyw:

Yr Orsedd

Dechreuodd digwyddiadau'r Eisteddfod gyda Seremoni'r Orsedd yn y Gaiman. Cyrhaeddais i ar y bws am wyth y bore o Drelew i Gapel Bethel, ble'r oedd gorymdaith yr Orsedd yn cwrdd. Roedd yna dri cheffyl gyda baner yr Ariannin a baner yr Hen Wlad (Cymru) o flaen aelodau'r Orsedd.

Cefais i'r fraint o ymuno efo'r Orsedd dair blynedd yn ôl, wedi treulio blwyddyn fel Swyddog Menter yn yr Andes. Wrth i mi gerdded tuag at Gerrig yr Orsedd roeddwn i'n dechrau difaru peidio rhoi eli haul yn y bore. Roedd yr awel reit fain pan gamais allan o'r tŷ, ond lwcus bod gan Eluned Owena eli yn ei bag.

Image caption Y ddawns flodau yn seremoni'r Orsedd

Derbynwyd aelodau newydd, a chawsom fwynhau lleisiau swynol Côr Merched Ysgol Gerdd y Gaiman, cyn cael llymaid o de ac ambell gacen yn yr hen gapel.

Yn rhinwedd fy swydd, bu rhaid i mi drefnu taith yr Urdd, a thrwy'r prynhawn bues i'n mynd o un lle i'r llall i wneud tasgau munud olaf cyn mynd i'r maes awyr am naw y nos. Yn anffodus roedd yr awyren ddwy awr a hanner yn hwyr, ond y peth pwysig ydi eu bod wedi cyrraedd.

Image caption Mae'r llwyfan yn barod!

Steddfota

Dyma'r Eisteddfod yn dechrau. Wedi bore gyda chriw yr Urdd, agorodd y drysau yn Nhrelew am bedwar. Roeddwn i wedi bod yn hyfforddi grŵp ar gyfer y gân actol, gyda grŵp o Drelew a grŵp o Esquel, ac ymunodd rhai o griw'r Urdd funud olaf i roi hwb. Ond roedd rhaid i bawb ymarfer gyda'i gilydd cyn mynd ar y llwyfan, felly aethon ni ati yng nghysgod adeilad mewn maes parcio cyfagos.

Thema y gân actol oedd Gŵyl y Glaniad (dathliad blynyddol ar y 28ain o Orffennaf, i gofio am y Cymry cyntaf a laniodd ar draeth Porth Madryn yn 1865), felly hanes y darn oedd petai y Cymry heb ddod i'r Ariannin sut bysent yn dathlu'r ŵyl mewn gwledydd eraill, fel Jamaica neu'r Bronx yn Efrog Newydd.

Image caption Iwan yn arwain y gân actol

Rapio a chyd-adrodd

Bu'n rhaid i mi rapio, gyda phawb yn canu "Yma yn y Bronx, yfed te yn y Bronx" i gân Snoop Dogg 'My name'. Cawsom lawer o hwyl yn perfformio ar y llwyfan a gobeithio bod y gynulleidfa wedi mwynhau yn yr un modd.

Roeddwn yn rhan o grŵp cyd-adrodd hefyd, a'r darn gosod oedd 'Empanadas Dolavon' gan Bethan Gwanas. Wrth adrodd ar y llwyfan am empanadas (pasteiod traddodiadol yma) roedd wedi codi chwant bwyd arna i. Lwcus bod yna empanadas ar werth yn y stondin bwyd a diod y tu allan i'r drws!

Image caption Roedd y dawnsio gwerin yn gystadleuaeth boblogaidd

Gwledd o gystadlu

Dim ond yn y dawnsio gwerin (Dawns Gŵyl Ifan) roeddwn i'n cystadlu ar yr ail ddydd, felly cefais fwy o gyfle i eistedd a mwynhau'r cystadlu. Erbyn hyn mae'r gymysgedd o Gymraeg a Sbaeneg, o ddawnsio tango a chanu cerdd dant yn gwbl normal i mi, gan mai dyma y drydedd gwaith i mi fod yn Eisteddfod y Wladfa (heb sôn am y nifer o eisteddfodau lleol sydd yn cael eu cynnal ar hyd y flwyddyn).

Roedd yna wledd ar fy nghyfer, gyda'r safon yn uchel. Uchafbwynt y cystadlu oedd mwynhau'r gystadleuaeth côr teulu, oherwydd mae'n hyfryd gweld cenedlaethau gwahanol o'r un teulu yn canu gyda'i gilydd a chlywed eu lleisiau yn asio'n swynol.

Image caption Cenedlaethau o Gymry'r paith yn dod ynghyd

Parti

Anghofiais i fy poncho (sef gwisg yr Orsedd) ar gyfer Seremoni'r Cadeirio, ac eisteddais yn agos at Esyllt Nest yn y gynulleidfa, ac yn ôl hi roedd hi wedi gwneud yr un peth. Roeddwn i'n ddigon twp i'w chredu, ond disgynodd darnau'r jig-so i'w lle ar ôl iddi godi ar ei thraed ar alwad yr utgorn. Hyfryd oedd ei gweld yn eistedd yn y gadair, a chlywed y ddwy gerdd fuddugol oedd hi wedi'u hysgrifennu.

Daeth popeth i ben am 23.30, ond roedd parti yn ein disgwyl yn y neuadd drws nesaf. Dechreuodd y parti'n ddigon tawel gyda phawb yn sgwrsio ac yn mwynhau'r bwyd, a'r cwrw i'w olchi i lawr.

Ond diffoddodd y golau a rhoddwyd y gerddoriaeth yn uwch, a dechreuodd bawb ddawnsio. Roedd pawb yn chwysu wrth ddawnsio i gerddoriaeth o'r Ariannin ac ambell hen glasur fel y Macarena.

Image caption Mae digon o gig i bawb yn yr asado!

Cymanfa

Ar ôl chydig o oriau o gwsg, deffroais i gnoc ar y drws ac un o griw yr Urdd yn dweud bod dim dŵr yn y lle roedden ni'n aros. Yn anffodus daeth y dŵr ddim nôl mewn pryd er mwyn i bawb allu ymolchi, felly bu rhaid cerdded i osod y byrddau ar gyfer yr asado yn drewi ychydig bach.

Am un ar ddeg roedd y Gymanfa Ganu i roi clo ar yr holl ddigwyddiadau'r penwythnos. Roedd Rob Nicholls o Gymru yn arwain y gymanfa, a gwych fu'r arwain. Cawsom fwynhau ambell unigolyn yn canu, ond roedd deuawd Billy Hughes a Alejandro Jones o'r 'Darlun' yn arbennig.

A rwyf i yma rwan ble dechreuais i, wedi mwyhau'r asado amser cinio, wedi blino'n lân ac yn barod am siesta.

Image caption Mae steddfota yn codi archwaeth! - dyma'r asado ar derfyn y brifwyl