Cynghorau Cymru am 'ei chael hi'n anodd' ymdrin ag E.Coli

E.coli
Image caption Yn ôl adroddiad gan Swyddfa Archwilio Cymru gall toriadau mewn lefelau staff wneud hi'n anodd ymateb i achosion o E.coli.

Mae toriadau mewn lefelau staffio yn golygu y byddai cynghorau Cymru "yn ei chael hi'n anodd" i reoli unrhyw achosion niferus newydd o E.Coli, a hynny yn ôl adroddiad gan Swyddfa Archwilio Cymru.

Mae'r adroddiad yn dweud na fyddai gan awdurdodau lleol y "gweithwyr gydag arbenigedd" ar gyfer ymdrin ag unrhyw gynnydd mewn galw am wasanaethau iechyd yr amgylchedd, hynny ydi materion megis hylendid bwyd a rheoli pla.

Ond mae Swyddfa Archwilio Cymru (SAC) yn dweud bod y cynghorau yn llwyddo i gyflawni eu dyletswyddau presennol.

Mae'r BBC wedi gofyn am ymateb gan y corff sy'n cynrychioli cynghorau Cymru.

'Trobwynt'

Yn eu hadroddiad cyntaf sy'n edrych ar sut mae gwasanaethau llywodraeth leol penodol yn cael eu darparu yn ystod cyfnod o doriadau i gyllidebau, mae SAC yn dweud bod angen i gynghorau "wneud dewisiadau strategol newydd" wrth i wasanaethau iechyd yr amgylchedd gyrraedd "trobwynt".

Mae cynghorau Cymru wedi wynebu cyhuddiadau o dorri'r cyllidebau perthnasol, fel "torri salami", gan wneud toriadau o 4.3% yn ystod y tair blynedd ddiwethaf.

Mae'r adroddiad yn dweud bod gwneud hyn yn golygu mai prin iawn yw'r dulliau sy'n bodoli er mwyn sicrhau bod dyletswyddau'r dyfodol yn cael eu cyflawni, gan "greu risg i les ac iechyd pobl sy'n byw neu'n ymweld â Chymru."

Dywedodd Nick Selwyn, un o awduron yr adroddiad: "Os ydych chi'n edrych ar y perfformiad presennol, a sut mae hwnnw'n cymharu â'r targedau sydd wedi eu gosod gan Lywodraeth Cymru, mae lefel y perfformiad wedi'i gynnal ac mae'r cynghorau'n gwneud yn eithaf da mewn sawl maes.

"Yn ein hadroddiad rydym ni'n trio pwysleisio'r perygl y byddai cynnydd sylweddol mewn galw am wasanaethau yn gallu golygu y byddai cynghorau'n ei chael hi'n anodd ymdrin â'r cynnydd ac y byddai hynny'n creu trafferthion."

Toriad o 16.4%

Mae'r adroddiad wedi pwysleisio bod toriadau i lefelau staffio mewn timau iechyd yr amgylchedd yn bryder penodol.

Ers 2011/12 mae cynghorau Cymru wedi gweld toriad o tua 7% mewn lefelau staffio, i'w gymharu â thoriad o 16.4% mewn staff sy'n gweithio i wasanaethau iechyd yr amgylchedd.

Dywedodd SAC y gallai llai o staff greu problemau mewn rhai amgylchiadau penodol, er enghraifft, pe bai achosion niferus o'r firws E.Coli, fel y digwyddodd yn ne Cymru yn 2005.

Dywedodd Mr Selwyn: "Mae ein casgliadau yn awgrymu y byddai cynghorau'n ei chael hi'n anodd rheoli unrhyw achosion niferus o firws, fel y digwyddodd nifer o flynyddoedd yn ôl gydag E.Coli, a hynny oherwydd prinder gweithwyr, ac yn benodol prinder gweithwyr gydag arbenigedd perthnasol."

'Gwasgu gan gyfrifoldebau'

Mae Cadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, Darren Millar AC, wedi ymateb i'r adroddiad 'Cyflawni â Llai - yr Effaith ar Wasanaethau Iechyd yr Amgylchedd a Dinasyddion' drwy ddweud:

"Yn ystod cyfarfodydd y Pwyllgor i drafod y problemau ariannol sy'n wynebu llywodraeth leol, rydym wedi clywed droeon fod awdurdodau lleol yn cael eu gwasgu gan gyfrifoldebau ychwanegol a'r ffaith bod ganddynt lai o adnoddau. Mae'r adroddiad hwn yn nodi'r glir mai dyma'r achos o ran gwasanaethau iechyd yr amgylchedd.

"Er bod y gweithlu sy'n weddill i'w canmol am sicrhau bod gwasanaethau iechyd yr amgylchedd yn parhau i berfformio'n ddigonol, nid yw'n ymddangos bod y sefyllfa'n gynaliadwy. Mae angen mynd i'r afael â'r sefyllfa cyn y caiff iechyd y cyhoedd ei beryglu."