Dyn busnes yn rhoi'r gorau i gais am hawliau maenorol

rhun ap iorwerth
Image caption Rhun ap Iorwerth yn swyddfa'r Gofrestr Dir ddydd Llun

Blwyddyn ar ôl i 4,000 o berchnogion eiddo ar Ynys Môn dderbyn hysbysiadau gan 'Arglwydd y Faenor' yn dweud ei fod wedi cofrestru hawliau hynafol ar eu tir, mae cytundeb wedi ei gyrraedd i ddiddymu'r hawliau hynny.

Roedd dyn busnes o Gaer, Stephen Hayes, wedi prynu'r teitl Arglwydd Treffos, ac felly roedd ganddo hawl statudol i wneud cais i feddiannu'r hawliau maenorol gan y Gofrestrfa Dir.

Ond ar ôl pwysau gan wleidyddion mae Hayes wedi penderfynu rhoi'r gorau i'w gais am yr hawliau, a dydd Llun fe gyflwynwyd dogfennau'n cadarnhau hynny i'r Gofrestrfa Dir, gan yr Aelod Cynulliad, Rhun ap Iorwerth.

Mae gan ddeilydd teitl 'Arglwydd y Faenor Treffos' hawliau hynafol dros hela, pysgota a mwyngloddio ar Ynys Môn.

Roedd y bygythiad yma wedi achosi pryder i tua 4,000 o berchnogion eiddo ar yr ynys pan gawson nhw lythyr yn eu hysbysu am yr hawliau hyn.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth AC wrth raglen Dylan Jones ar Radio Cymru fore Mawrth fod trigolion wedi bod yn cael anawsterau wrth geisio ail-forgeisio neu brynu a gwerthu tai.

800 o bobl mewn cyfarfod cyhoeddus

Image caption Daeth 800 o bobl i gyfarfod cyhoeddus ym Mhorthaethwy ym mis Chwefror

Daeth tua 800 o bobl i gyfarfod cyhoeddus ym mis Chwefror i fynegi pryder am y sefyllfa, ond cyn dechrau'r cyfarfod fe ddywedodd Stephen Hayes na fyddai'n brwydro i gadw'r hawliau.

"Mae hi wedi bod yn broses hir, ac yn un hynod o rwystredig," meddai Rhun ap Iorwerth ar ôl cyflwyno'r gwaith papur terfynol i'r Gofrestrfa Dir ar lannau Merswy ddydd Llun.

"Allwn i fod wedi rhoi'r ffidil yn y to, ond roeddwn yn gwybod pa mor bwysig oedd hwn i fy etholwyr."

Dywedodd swyddogion y Gofrestrfa Dir y bydden nhw'n ysgrifennu at berchnogion sydd wedi eu cofrestru er mwyn eu hysbysu fod y cais gan Hayes wedi cael ei ddiddymu.

Straeon perthnasol