Sefydlu clinig epilepsi arbenigol yn y gogledd orllewin

Dylan Roberts, gyda'i chwaer, Llinos Image copyright Llinos Roberts
Image caption Dylan Roberts, gyda'i chwaer, Llinos

Mae clinig arbenigol ar gyfer pobl sy'n dioddef o epilepsi wedi cael ei sefydlu yng ngogledd orllewin Cymru ar ôl ymgyrch gan glaf o Wynedd.

Fe fu farw brawd Llinos Williams, Dylan Roberts yn 18 oed yn 2007 o gyflwr sy'n cael ei adnabod fel Marwolaeth Sydyn Annisgwyl mewn Epilepsi.

Eleni ym mis Ionawr cafodd Ms Williams, sy'n 28, hefyd ddiagnosis o epilepsi.

Fe fydd y clinig wythnosol sy'n cael ei redeg gan nyrsys yn dechrau yn Ysbyty Gwynedd, Bangor.

Mae'n golygu na fydd yn rhaid i gleifion y gogledd orllewin deithio i glinigau yn Wrecsam a Bodelwyddan.

Crwner

"Fe gafodd Dylan ddiagnosis pan oedd yn wyth oed, ond roedd o'n cael meddyginiaethau ac felly doedd o ddim yn cael ffitiau yn aml," meddai Ms Williams.

"Roedd ei farwolaeth yn sydyn iawn."

Mae tua 500 o bobl yn marw o'r cyflwr bob blwyddyn yn y DU. Credir bod y cyflwr yn atal pobl rhag anadlu neu atal eu calon rhag curo.

Doeddwn i ddim yn gwybod dim byd am y cyflwr tan i ni dderbyn adroddiadau'r crwner ar ôl y cwest," meddai Ms Williams.

Mae brawd ieuengaf Ms Williams, Carwyn, wedi dioddef o epilepsi am bum mlynedd.

Fe wnaeth hi ddechrau ymgyrchu gydag elusen Epilepsi Action Cymru ar ôl iddi hi eu hun gael diagnosis ym mis Ionawr.

Roedd hi'n dweud iddi ddechrau ymgyrchu gan fod angen teithio i Ysbyty Wrecsam Maelor neu Glan Clwyd er mwyn cael triniaeth arbenigol.

Nyrs arbenigol

"Roedd o'n cymryd o leiaf awr i mi deithio o Bwllheli, felly roedd rhywun yn blino."

Dywedodd Ann Sivapatham, rheolwr Epilepsi Action Cymru, fod 32,000 o bobl wedi cael diagnosis o epilepsi yng Nghymru.

Ychwanegodd mai dim ond 14 o arbenigwyr sydd ledled Cymru, a neb yn benodol ar gyfer plant sy'n diodde' efo'r cyflwr.

Mae hyd at 6,000 o gleifion ag epilepsi yn y gogledd, gyda 40% o'r rhain angen defnyddio clinig.

"Pe bai chi'n byw ym Mhowys, mae'n rhaid teithio i'r Amwythig, Henffordd, Caerdydd neu Abertawe, does yna neb ar gael yn lleol."

"Erbyn hyn mae yna nyrs arbenigol yng Nghaerfyrddin, ond mae hynny ar gyfer holl ardal Hywel Dda."

Ychwanegodd fod Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi cynllun cyflawni ar gyfer cyflyrau niwrolegol yn ddiweddar a bod y byrddau iechyd wrthi yn ei astudio ar hyn o bryd.

"Mae'n fater o adnoddau, mae'r awdurdodau yn dechrau dod i ddeall ond mae'r broses yn un araf," meddai.