Galw am sefydlu cronfa triniaethau canser i Gymru

Breast cancer cell Image copyright Science Photo Library
Image caption Mae cronfa canser wedi ei sefydlu yn Lloegr yn 2010

Bydd ymgyrchwyr yn cyflwyno deiseb 100,000 llofnod yn galw ar Lywodraeth Cymru i sefydlu cronfa triniaethau canser.

Mae'r ddeiseb yn galw am greu cronfa £200 miliwn tebyg i'r un yn Lloegr a sefydlwyd yn 2010.

Fe fydd y ddeiseb yn cael ei chyflwyno drwy'r Blaid Geidwadol, sy'n cefnogi'r ymgyrch.

Ond yn ôl Llywodraeth Cymru does dim tystiolaeth y byddai cronfa o'r fath yn arwain at well canlyniadau.

Yn Lloegr mae'r gronfa yn cynnig cymorth i gleifion er mwyn talu am feddyginiaethau nad ydynt ar gael ar y gwasanaeth iechyd.

Yng Nghymru, mae gofyn i gleifion wneud cais am arian trwy system Ceisiadau Cyllido Cleifion Unigol (IPFR).

Un o drefnwyr y ddeiseb yw Ann Wilkinson o Frynbuga yn Sir Fynwy.

'Straeon trist'

Fe wnaeth hi lwyddo mewn cais i gael y cyffur arbenigol Avastin i drin canser y coluddyn, er i'w chais cyntaf gael ei wrthod.

Yn ôl y blaid Geidwadol mae gwaith ymchwil gan Sefydliad Canserau Prin yn 2013 yn dweud bod cleifion yng Nghymru bedair gwaith yn llai tebygol o dderbyn triniaeth newydd mewn cymhariaeth a Lloegr.

Yr Aelod Cynulliad, Nick Ramsey sy'n derbyn y ddeiseb ar ran y blaid a dywedodd: "Yn syml, nid yw'r mynediad at gyffuriau arloesol sy'n trin canser yn ddigon da yng Nghymru.

"Dro ar ôl tro, dwi'n clywed straeon trist o frwydr cleifion i gael gafael ar driniaeth, ac mae achos Ann Wilkinson yn enghraifft glir.

"Mae penderfyniad Ann o ddal ati i frwydro dros eraill, er iddi lwyddo derbyn arian ei hun, yn llawn ysbrydoliaeth.

"Mae penderfyniad y Blaid Lafur ar beidio sefydlu cronfa ariannu cyffuriau canser yma'n ddiangen, yn annheg ac yn gamgymeriad llwyr."

Mater o drefn

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Os yw clinigwr yn credu bod modd i glaf gael budd o gyffuriau nad ydynt ar gael fel arfer ar y gwasanaeth iechyd, mae'n bosib gwneud cais i'w bwrdd iechyd i gael arian trwy system Ceisiadau Cyllido Cleifion Unigol.

Yng Nghymru, mae cyffuriau sydd wedi eu cymeradwyo gan NICE neu Grŵp Strategaeth Meddyginiaethau Cymru Gyfan ar gael ar gais i gleifion cymwys.

"Rydym ni'n ymfalchïo bod gan gleifion fynediad at driniaeth gost-effeithiol, sydd wedi ei brofi i fod yn llwyddiannus mewn trin amrywiaeth o afiechydon.

"Nid oes bwriad gyda ni i newid ar ein system gyllido o gyffuriau canser - mae cadeirydd y gronfa yn Lloegr wedi cyfaddef eu bod yn cynnig cronfa i gyffuriau 'nad ydynt yn effeithio ar ffigyrau goroesi' ac mae'n 'ansicr' o wellhad y cyffuriau ar safon bywyd."

Pot pensiwn

Ymunodd Rosemary Greenslade yng nghynhadledd wythnosol y Ceidwadwyr ddydd Mawrth oedd yn galw ar sefydlu cronfa cyllido cyffuriau i Gymru.

Cafodd Ms Greenslade wrthod cefnogaeth ariannol tuag at ddefnydd o'r cyffur Avastin, ac bu'n rhaid iddi wario mwy na £20,000 ei hun tuag at dderbyn y cyffur.

Yn sgil cais ddiweddarach, derbyniodd Ms Greenslade arian.

Dywedodd: "Y peth yw, nid yw'n cael ei roi i bawb arall yng Nghymru, felly mae'n rhaid i'r frwydr fynd yn ei blaen.

"Doedd dim dewis gyda mi ond gwario fy mhensiwn i gael y cyffur, neu yn syml, byddwn i ddim yma heddiw."

'Anhegwch'

Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol Cymru yn galw ar holl benderfyniadau ar geisiadau meddyginiaethau gael eu gwneud gan un panel cenedlaethol.

Dywedodd arweinydd y blaid, Kirsty Williams, bod "annhegwch mawr" yn y system bresennol.

"Mae'n annheg fod cleifion yn derbyn gwybodaeth wahanol mewn ardaloedd gwahanol o'r wlad.

"Mae'r system bresennol yn cythruddo a gwneud i bobl deimlo'n rhwystredig wrth iddynt gael gwrthod rhai cyffuriau, eto eraill yn derbyn caniatâd.

"Mae'n hollbwysig i ni roi'r diwedd ar hyn. Mae angen panel cenedlaethol yng Nghymru i wneud y penderfyniadau dros bawb.

"Mi fyddai hyn yn sicrhau triniaeth deg a chyfiawn i bobl ar draws y wlad."

Mae Llywodraeth Cymru eto i ymateb i'r awgrym.