Gwasanaethau ledled Cymru i nodi can mlynedd o ryfeloedd ar Sul y Cofio

Cae coffa
Image caption Mae cae coffa wedi ei agor yng Nghastell Caerdydd

Mae gwasanaethau coffa yn cael eu cynnal ledled Cymru i anrhydeddu aelodau'r lluoedd arfog, 100 mlynedd wedi'r Rhyfel Byd Cyntaf.

Mae'r gwasanaeth cenedlaethol yn cael ei gynnal ger Cofeb Ryfel Genedlaethol Cymru yng Nghaerdydd, gyda gwasanaethau eraill ym Mangor, Wrecsam, Y Trallwng, Abertawe, a ledled y wlad.

Yng Nghastell Caerdydd yr wythnos hon, fe agorodd cae coffa Cymreig, ac mae oddeutu 10,000 o groesau pren wedi eu gosod yno i gofio'r rhai fu farw.

Mae cyn-filwr o Landudno - gollodd ei olwg tra'r oedd yng Ngogledd Iwerddon - yn rhan o'r digwyddiadau yn Llundain, wrth iddo ymuno â'r orymdaith i'r Senotaff.

Cyngor Caerdydd, llywodraeth Cymru a'r Lleng Brydeinig sy'n gyfrifol am y gwasanaeth cenedlaethol yng Ngerddi Alexandra, ac mae Ysgrifennydd Cymru, Stephen Crabb ymysg y rhai fydd yn gosod torch ar y gofeb genedlaethol.

Image caption Mae'r cae coffa yng Nghaerdydd yn un o chwech ledled y DU

Fe ddywedodd Mr Crabb: "Yn ystod Sul y Cofio eleni, 'dy ni'n nodi 100 mlynedd ers dechrau'r Rhyfel Byd Cyntaf.

"Bu farw 40,000 o Gymry rhwng 1914 a 1918, a ddylen ni fyth anghofio aberth enfawr y dynion a'r menywod hynny, er mwyn gwarchod ein rhyddid ni.

"Mae'r digwyddiadau ledled Cymru heddiw yn dangos ein diolchgarwch mawr ni am yr aberth hwnnw, ac aberth yr rhai hynny fu'n brwydro mewn rhyfeloedd wedi hynny."

Image copyright Blind veterans uk
Image caption Fe gafodd Carl Adamson ei anafu yn ystod ei amser yng Ngogledd Iwerddon

Mae'r cyn filwr, Carl Adamson, 41 o Landudno, yn ymuno â miloedd o gyn aelodau'r lluoedd arfog yn yr orymdaith i'r Senotaff yn Llundain.

Roedd o'n gweithio yng Ngogledd Iwerddon pan drôdd cerbyd ei dîm wyneb i waered yn ystod wythnos olaf ei gyfnod yno.

Bu'n rhaid i Mr Adamson gael 14 llawdriniaeth i ail-adeiladu ei wyneb.

Mae'n cymryd rhan yn y digwyddiadau i gynrychioli elusen Blind Veterans UK.

Yn Abertawe, mae gorymdaith yn cael ei chynnal, sy'n cael ei dilyn gan wasanaeth yn Eglwys y Santes Fair.

Yn Y Trallwng, mae'r Lleng Brydeinig wedi trefnu gorymdaith a gwasanaeth eglwys.

Mae gwasanaeth blynyddol Wrecsam yn cael ei gynnal o flaen cofeb y ffiwsilwyr Cymreig, ger yr orsaf heddlu.

Fe fydd gwasanaeth yng Nghadeirlan Bangor, ac yna o flaen senotaff y ddinas.

Image caption Rhai o'r torchau gafodd eu gosod yng Nghricieth fore Sul
Image caption Roedd Carwyn Jones a Stephen Crabb yn y gwasanaeth yng Nghaerdydd