Bathodynnau anabl: Gwrthod ceisiadau?

bathodyn
Image caption Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru mai gwaith awdurdodau lleol yw ystyried ceisiadau am Fathodyn Glas

Mae Llywodraeth Cymru wedi cadarnhau eu bod yn ymchwilio i gwynion gan yrwyr anabl, yn sgil pryderon y gallai rhai ceisiadau dilys am fathodyn glas parcio gael eu gwrthod.

Mae ymchwil gan BBC Cymru yn awgrymu bod tynhau'r rheolau ar gamddefnyddio'r cynllun wedi arwain at fwy o bobol yn cael eu gwrthod, er bod rhai yn geisiadau dilys.

Yn 2013, fe gyflwynodd Llywodraeth Cymru reolau llymach er mwyn atal pobol rhag camddefnyddio'r system. Cafodd cynghorau wybod i beidio â dibynnu ar dystiolaeth meddyg teulu yn ddi-gwestiwn, ond yn hytrach, i ddilyn canllawiau llymach er mwyn dod i benderfyniadau eu hunain a oedd cais yn ddilys.

Yn ôl gwaith ymchwil gan BBC Cymru, ers hynny mae nifer y bobl sy'n cael eu gwrthod wedi cynyddu, yn enwedig ymysg gyrwyr oedrannus.

I'r rhai sydd â phroblemau symud, mae'r bathodyn glas yn caniatáu i yrwyr barcio ar linellau melyn neu mewn mannau penodol.

Cais dyn 92 oed

Roedd gan Neil McLeish o Ystalyfera sy'n 92 oed fathodyn glas ers 10 mlynedd. Mae'n gyn-filwr, ac wedi brwydro yn Normandi yn 1944. Mae ganddo angina.

Mae'n gyflwr sy'n ei gwneud hi'n anodd iddo gerdded am fwy nac ychydig lathenni heb orffwys.

Fis Gorffennaf eleni roedd Mr McLeish angen adnewyddu ei fathodyn glas. Ond ar ôl gwneud cais fe gafodd ei wrthod. Yn ôl Cyngor Castell-nedd Port Talbot roedd e wedi methu darparu tystiolaeth annibynnol ei fod yn cael trafferth cerdded.

"Doedden ni 'mond yn defnyddio'r bathodyn i fynd lan y ffordd i'r archfarchnad neu i'r feddygfa" meddai Mr McLeish.

"Ers iddyn nhw gymryd y bathodyn gen i dw i ddim yn mynd allan ryw lawer yn y car gan fy mod yn ofnus na chaf i le parcio. Dwi wedi rhoi'r gorau iddi."

Image caption I'r rhai sydd â phroblemau symud, mae'r bathodyn glas yn caniatáu i yrwyr barcio ar linellau melyn neu mewn mannau penodol.

Ymestun amodau

O dan ganllawiau newydd Llywodraeth Cymru, mae'r amodau lle gall rhywun gyflwyno cais am fathodyn glas wedi ei ymestyn - i gynnwys rhai sydd ag anableddau gwybyddol (cognitive). Ond er gwaetha hyn, mae BBC Cymru wedi darganfod bod nifer y bobol sy'n cael eu gwrthod mewn sawl ardal yn cynyddu.

O'r naw cyngor wnaeth anfon gwybodaeth y gallwn ni ei gymharu, roedd saith wedi gweld cynnydd yn nifer y ceisiadau gafodd eu gwrthod yn 2013-14 o'i gymharu â 2010-11.

Cyngor Bro Morgannwg welodd y cynnydd mwyaf yn nifer y ceisiadau gafodd eu gwrthod - dros dair gwaith yn fwy na thair blynedd yn ôl.

Roedd ffigyrau Cyngor Castell-nedd Port Talbot hefyd yn uchel. Roedd y ceisiadau gafodd eu gwrthod yno wedi codi 62%.

Yn hanesyddol, roedd cynghorau wedi bod yn dibynnu ar dystiolaeth gan feddyg teulu i benderfynu ar achosion fel un Mr McLeish. Ond nid dyma sy'n digwydd erbyn hyn. Mae cynghorau yn dilyn canllawiau llawer llymach, ac mae 'na bryderon y gallai hyn effeithio ar yrwyr mewn oed.

Image caption Mae Peter Hain wedi derbyn 'dwsinau o gwynion'

Dwsinau o gwynion

Dywedodd aelod seneddol Castell-nedd, Peter Hain fod ganddo ddwsinau o gwynion gan bobl yn ei etholaeth sydd wedi eu gwrthod wrth ail gyflwyno ceisiadau, a nifer helaeth ohonynt yn yrwyr oedrannus.

"Rwy'n dychryn wrth glywed bod y ceisiadau sydd wedi eu gwrthod wedi cynyddu bron i ddwy ran o dair yr hyn oedden nhw, ond mae'n adlewyrchu fy mhrofiad i. Dw i erioed wedi cael cymaint o gwynion gan bobl sydd yn anabl."

Fe ddangosodd BBC Cymru y ffigyrau i fudiad Anabledd Cymru, a ddywedodd eu bod yn "achos pryder."

Mewn datganiad dywedodd cyngor Castell-nedd Port Talbot mai "cyfrifoldeb pob awdurdod lleol yw hi i sicrhau bod y bathodynnau yn cael eu rhoi i`r rhai sy'n cyrraedd un neu mwy o'r amodau a osodwyd yn y ddeddf sy'n rheoli'r cynllun.

"Mae Llywodraeth Cymru yn argymell bod asesiad ar gyfer bathodyn glas sy'n cael eu cyflwyno yn ewyllysiol yn gofyn i`r ymgeisydd ddarparu tystiolaeth bellach am eu trafferthion symudedd gan berson meddygol annibynnol, ond dyw hyn ddim yn cynnwys eu meddyg teulu."

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru, " Awdurdodau lleol sy'n ystyried ceisiadau am Fathodyn Glas. Fe gyflwynon ni reolau newydd i sicrhau tegwch a chysondeb wrth gyflwyno'r bathodynnau, ond mae sawl mater wedi dod i'n sylw ni, ac rydym yn edrych i mewn i rheini."