Bryn Fôn yn trafod ei albwm newydd

Am y tro cyntaf ers saith mlynedd mae Bryn Fôn wedi cyhoeddi albwm newydd. Bu'n sôn ar Raglen Dylan Jones ar BBC Radio Cymru beth wnaeth ei ysgogi i fynd nol i'r stiwdio i recordio 'Ynys':

Dyma dy albwm cyntaf di ers Toca gafodd ei chyhoeddi 7 mlynedd yn ôl. Pam fod y bwlch wedi bod mor hir?

Am fod gen i un o'r bandiau mwya diog yn hanes y byd a tydw i ddim llawer gwell!! 'Da ni mor brysur fel arall, 'sna'm lot o amser i ymarfer a 'sgwennu pethau newydd felly mae'r cyfle'n brin a'r broses yn ara' deg ofnadwy.

Doedd na ddim llawer wedi ei 'sgwennu tan i mi ac Anna, fy ngwraig, fynd i deithio yn y Dwyrain Pell am dros 2 fis yn 2011 - ges i fwy o amser pan o'n i yno i bendroni a 'sgwennu a chael f'ysbrydoli gan y wlad o nghwmpas.

Mae 'na thema bendant i'r albwm - Ynysoedd ...

Fues i'n ffodus iawn i fynd o un ynys i'r llall wrth deithio - Sri Lanka, Hong Kong, ynysoedd yn Vietnam, ynysoedd Gwlad Thai - a chael profiadau gwahanol ym mhob lle, oedd yn ysbrydoliaeth i nifer o'r caneuon. Mae yna hefyd rai caneuon yn sôn am ynysoedd yn agosach at adra', ac wedyn ynysoedd mwy chwedlonol fel Afallon, sef y syniad o ynys - bron fel taswn i'n sôn am berson fel ynys.

Image caption Aeth Bryn i Sri Lanka tra'n teithio yn y Dwyrain Pell

Wyt ti'n hapus â'r albwm newydd?

Dwi'n teimlo fod y casgliad yn un da - cyfuniad o ganeuon roc a rhai araf a thawel, ond mae 'na deimlad gwerinol i lawer ohonyn nhw - fel taswn i wedi mynd yn ôl at y caneuon gwerinol eu naws o flynyddoedd yn ôl, fel Plwy' Llanllyfni. Ond mae'r casgliad yn un cyflawn gan fod yna linyn yn mynd drwyddo, sef y thema o 'ynys'.

Pa mor hawdd neu anodd ydi'r broses o gyfansoddi?

Mae'r geiriau'r dod yn weddol rhwydd - pan ma rhywun yn ista ar veranda rhyw gwt yng nghanol jyngl yn edrych ar draeth neu fae bendigedig, mae'n hawdd cael dy ysbrydoli i 'sgwennu am y lle. I fod i ffwrdd mor hir, roedd hiraeth yn pigo, er mod i'n mwynhau fy hun - mae o yn beth da i ehangu gorwelion, ond ro'n i'n hiraethu am fod adra ar adegau. Mae'r teimlad yma yn amlwg yn rhai o'r caneuon.

Mae 'na stori ddiddorol, bersonol iawn ynghlwm ag un o'r caneuon ar yr albwm, Machlud yn Koh Tao.

Aetho ni i Koh Tao, sydd yn un o ynysoedd llai, tawelach Gwlad Thai. Gawson ni brofiad go anffodus wrth ddringo o'r cwch, pan wnaeth rhai o'r bechgyn lleol ddechrau ymladd o'n blaenau ni. Aethon ni i aros am ein tacsi, a phwy oedd y gyrrwr oedd un o'r bechgyn oedd wedi bod yn ymladd, ag yntau'n waed i gyd! Yna, ar ôl gyrru ychydig, dyma'r tacsi'n stopio, y gyrrwr yn neidio allan a dechrau ymosod ar yrrwr tacsi arall.

Pinacl y sefyllfa ryfedd hon, oedd bachgen tua 13 oed yn neidio i sedd y gyrrwr, cyhoeddi mai fo oedd ein gyrrwr tacsi bellach, â'n gyrru i'r gwesty! Dwi'n cyfeirio at y profiad yn y gân, Machlud yn Koh Tao.

Wnes i ysgrifennu'r gân yma ym mis Ionawr 2011, ond yn anffodus, ym mis Medi eleni, lladdwyd dau Brydeiniwr ar yr ynys hon, felly mae'r ynys wedi dod yn fwy enwog oherwydd hynny. Roedd 'na lawer o drafod ynglŷn â chynnwys y gân ar yr albwm yntau peidio oherwydd y drychineb, ond dwi'n teimlo efallai fod yna dddigon o amser wedi pasio bellach.

Image caption Mae Koh Tao, un o ynysoedd Gweald Thai wedi ysbrydoli un o ganeuon newydd Bryn

Ac mae'r albwm yn deyrnged i rywun arbennig?

Mae'r albwm er cof am y cerddor a'r technegydd sain, y diweddar Les Morrison, gan ein bod ni wedi gweithio llawer gyda fo yn y gorffennol. Mae 'na hefyd gân arbennig iddo fo ar yr albwm - 'Les is More'. Mae'r cerddorion yn amlwg iawn yn y gân honno, gan ei fod o'n hoffi rhoi pwyslais ar y cerddorion, yn hytrach na'r geiriau, yn aml, ac mae ei lais o i'w glywed yn siarad ar y dechrau.

Beth sy'n digwydd tu allan i'r byd cerddoriaeth?

Dwi newydd orffen ffilmio cyfres newydd o Gwaith/Cartref - mae'r ffilmio wedi bod wrthi ers mis Mehefin - a bydd yn cael ei darlledu ym mis Ionawr. Mae Brynmor yn setlo i mewn i fywyd priodasol gyda Gemma, ond mae yna ambell i brawf yn eu hwynebu fel cwpwl. Mae yna lawer o newidiadau wedi bod yn Ysgol Bro Taf hefyd, sydd yn rhoi her i'r staff. Ac yn fy mywyd personol - wel does 'na ddim llawer wedi newid ers troi yn 60 oed. Dwi'n cario mlaen ac yn cadw fy mhen i lawr - a does dim sôn o gwbl am roi'r gorau iddi!

Image copyright S4C
Image caption Yw bywyd priodasol yn fêl i gyd i Brynmor (Bryn Fon)a Gemma (Siw Hughes) yn Gwaith/Cartref?