Elfyn Llwyd: Angen ymchwiliad i honiadau Sgowtiaid

Mudiad y Sgowtiaid
Image caption Mae gan Fudiad y Sgowtiaid dros 550,000 o aelodau yn y DU

Mae aelod seneddol wedi galw am ymchwiliad cyhoeddus os na fydd Mudiad y Sgowtiaid yn trosglwyddo dogfennau i'r heddlu yn rhestru nifer y cwynion y maen nhw wedi eu derbyn gan gyn aelodau, yn honni eu bod nhw wedi cael eu cam-drin.

Mae ymchwiliad gan y BBC wedi datgelu bod dros 50 o gyn aelodau wedi dwyn achosion cyfreithiol, a bod y mudiad wedi talu bron i £900,000 mewn iawndal.

Ond mae Mudiad y Sgowtiaid yn dweud mai 36 o geisiadau y maen nhw wedi eu derbyn.

Mae'r mudiad wedi ymddiheuro i unrhyw un gafodd eu heffeithio, ac wedi dweud mai diogelwch aelodau yw eu "blaenoriaeth gyntaf".

£897,000

Mae cyfreithwyr ar ran pobl sy'n honni iddyn nhw gael eu cam-drin yn dweud fod 56 o bobl wedi cyflwyno cais am iawndal i Fudiad y Sgowtiaid ers i'r honiadau am Jimmy Savile ddod yn gyhoeddus.

Ond mae Mudiad y Sgowtiaid yn gwadu hynny, gan ddweud mai 36 achos y maen nhw'n ymwybodol ohonynt ers Hydref 2012.

Yn ôl y cyfreithwyr, mae'r mudiad a gwirfoddolwyr unigol wedi talu £897,000 mewn iawndal - gyda'r mudiad a'i yswirwyr yn cyfrannu £567,000.

Ond mae'r mudiad yn mynnu mai dim ond £496,500 maen nhw wedi talu yn ystod y cyfnod.

Image caption Mae David McClenaghan yn dweud bod llawer mwy o achosion na sydd wedi eu datgelu hyd yma

Yn ôl un cyfreithiwr sy'n delio â nifer o achosion o'r fath, David McClenaghan, mae'r nifer gafodd eu cam-drin yn llawer uwch na 50 mewn gwirionedd.

"Dim ond cyfran fach iawn o bobl sy'n mynd ymlaen i ddwyn achos yn erbyn Mudiad y Sgowtiaid," meddai.

"O ran ffigyrau, 50 yw'r dechrau yn unig, a'r gwir yw bod llawer, llawer mwy o bobl wedi dioddef camdriniaeth o fewn Mudiad y Sgowtiaid."

'Neb i siarad hefo'

Dywedodd un dyn sy'n honni iddo gael ei gam-drin ei fod "eisiau ei stopio ond doeddwn i methu ei stopio".

"Doedd neb i siarad hefo nhw a doeddwn i ddim yn gwybod beth i'w ddweud," meddai.

Fe ddechreuodd ymchwiliad i'r achos hwnnw, ond fe wnaeth y dyn oedd dan amheuaeth ladd ei hun cyn i'r achos ddechrau.

Mae'r BBC yn deall bod y mudiad wedi gorfodi'r dyn i ymddiswyddo yn y 1980au, ond nad oedd y cwynion wedi eu trosglwyddo i'r heddlu tan i ddioddefwyr honedig wneud cwyn ddegawd yn ddiweddarach.

Image caption Mae angen ymchwiliad i'r mudiad os na fydd yr holl wybodaeth yn cael ei ryddhau, yn ôl Elfyn Llwyd AS

Nid dyma'r unig achos pan oedd y mudiad yn ymwybodol o honiadau o gamdrin, ond na chafodd yr heddlu wybod.

Cafodd Martyn Tucker, cyn arweinydd gyda'r Sgowtiaid, ei garcharu am 12 mlynedd ym mis Mai ar ôl pledio'n euog i 26 o droseddau rhyw yn erbyn bechgyn rhwng y 1960au a'r 1970au.

Yn ystod yr ymchwiliad, daeth Heddlu Gogledd Cymru o hyd i ddogfen fewnol ym mhencadlys y Sgowtiaid yn nodi'r honiadau - gan gynnwys datganiadau gan nifer o fechgyn ar y pryd - nad oedd wedi'u trosglwyddo i'r heddlu.

'Angen ymchwiliad'

Yn dilyn dedfryd Tucker, dywedodd Mudiad y Sgowtiaid eu bod am adolygu'r achos. Fe ddaethon nhw i'r casgliad y "dylen nhw fod wedi cyfeirio'r mater i'r awdurdodau statudol priodol".

Ychwanegon nhw: "Nid yw'r rhai benderfynodd beidio dweud wrth yr heddlu am Tucker yn rhan o Fudiad y Sgowtiaid bellach."

Mae Elfyn Llwyd wedi galw ar y mudiad i ddatgelu'r holl wybodaeth sydd ganddyn nhw.

Os ydyn nhw'n gwrthod, yna mae angen ymchwiliad cyhoeddus, yn ôl AS Dwyfor Meirionnydd.

"Os yw Mudiad y Sgowtiaid yn newid eu meddyliau ac yn fodlon rhyddhau'r holl wybodaeth, yna mae hynny'n iawn.

"Ond os ddim, mae angen ymchwiliad oherwydd dyna'r unig ffordd y gallwn ni gyrraedd gwraidd y broblem a dyna'r unig ffordd i sicrhau cyfiawnder i'r rhai sydd wedi dioddef."