Fydd Senedd grog yn 2015?

San Steffan
Image caption Fydd Senedd grog yn 2015?

Pan fydd Aelodau Seneddol yn dychwelyd o'u gwyliau Nadolig mae'n saff dweud mai dim ond un peth fydd ar eu meddyliau - yr etholiad ymhen pum mis.

Fydd yr ymgyrch swyddogol ddim yn dechrau am fisoedd ond gyda hon yn siŵr o fod yn etholiad agos a phob un plaid yn wynebu brwydr enfawr, mae'n ddigon teg dweud bod y gwleidydda a'r ymgyrchu answyddogol eisoes wedi hen ddechrau.

Mae'n debygol y gwelwn ni Senedd grog arall oherwydd ar hyn o bryd dyw hi ddim yn edrych fel petai'r Ceidwadwyr na'r Blaid Lafur mewn sefyllfa i ennill mwyafrif.

Bygythiad UKIP?

Mae'r Ceidwadwyr yn wynebu tipyn o her gan UKIP - efallai na fyddan nhw'n cipio llawer o seddi ond, yn sicr, fe fyddan nhw'n mynd â phleidleisiau hollbwysig.

Ond dyw aelod Ceidwadol Sir Drefaldwyn, Glyn Davies, ddim yn disgwyl i UKIP fod yn "fygythiad mawr yng Nghymru".

"Does dim rheswm i feddwl na fyddwn ni'n gwneud yn reit dda," meddai. "Dwi ddim yn meddwl y byddwn ni'n dod 'nôl gyda llai o seddi."

A dyna yw'r gobaith y Ceidwadwyr yng Nghymru, yr un maint o Aelodau Seneddol ym mis Mai er dim o reidrwydd yr un seddi.

Mwyafrif yn anodd

Roedd yna gyfnod pan fyddai Ed Miliband yn sicr y byddai Cymru o leiaf yn dychwelyd gydag ychydig mwy o seddi Llafur ond, yn ôl arolwg diweddar, maen nhw wedi colli traean o'u cefnogaeth yng Nghymru yn y ddwy flynedd ddiwethaf.

Does dim dwywaith mai nhw fydd y blaid fwyaf yng Nghymru ond mae'r gobaith o enillion sylweddol yng Nghymru yn edrych yn brin.

Gyda'r SNP yn hyderus y gallan nhw gipio nifer fawr o seddi gan y Blaid Lafur yn yr Alban, mae'n edrych fel petai mwyafrif ar draws Prydain yn anodd os nad amhosib.

Mae Aelod Llafur Ynys Môn Albert Owen yn pwysleisio bod "rhaid cofio bod 2010 yn flwyddyn wael iawn i Lafur.

"Fyddwn ni ddim yn gwneud mor wael â hynny ond fyddwn ni'n cael mwyafrif clir? - mae'n anodd dweud ond mae yna lot i chwarae amdano. Dyma'r etholiad pwysicaf am genhedlaeth."

Felly os oes yna Senedd grog, pwy fydd yn barod i gamu i'r adwy i gefnogi'r ddwy brif blaid?

Llywodraeth leiafrifol?

Mae Mr Owen yn credu ei bod hi'n bosib i'r Blaid Lafur fod yn llywodraeth leiafrifol wrth alw ar gefnogaeth y pleidiau eraill fesur wrth fesur.

Ond clymblaid arall gyda'r Democratiaid Rhyddfrydol fyddai Glyn Davies yn ei ffafrio.

Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol wedi dweud y bydden nhw'n barod i weithio gyda phwy bynnag yw'r blaid fwyaf ond mae'r sefyllfa yn edrych yn llwm iddyn nhw ac mae'n ddigon posib na fydd ganddyn nhw ddigon o Aelodau Seneddol y tro hwn i wneud gwahaniaeth.

Yn ôl yr Arglwydd Roger Roberts: "'Dan ni'n mynd i gael andros o amser anodd."

Ond pe baen nhw'n cael cyfle arall, mae'n credu y bydden nhw'n llai tebygol o ruthro i ffurfio clymblaid.

"Dwi'n meddwl y bydd llawer ohonon ni'n ddigon dewr i ddweud bod angen cymryd llawer mwy o amser y tro yma," ychwanegodd.

Image caption Pa blaid fydd y ceffyl blaen yn 2015?

Y pleidiau bychain

Os nad oes digon o Ddemocratiaid Rhyddfrydol, mae'n ddigon posib y bydd gan y pleidiau llai eraill rôl allweddol i'w chwarae wrth benderfynu pwy fydd mewn grym fis Mai nesaf.

Mae Plaid Cymru, yr SNP a'r Blaid Werdd eisoes yn trafod y posibilrwydd ac wedi dweud y bydden nhw'n barod i weithio gyda'i gilydd pe bai Senedd grog.

Ni fydden nhw'n gweithio gyda'r Ceidwadwyr ond, yn ôl arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood, fe fydden nhw'n fodlon cefnogi llywodraeth leiafrifol Llafur petaen nhw'n cael "consesiynau difrifol".

"Dwi yn y busnes o sicrhau'r cytundeb gorau i Gymru a phetai'n bosib cael £1.2 biliwn a phwerau ychwanegol i Gymru, drwy glymblaid yn unig, yna mae hwnna'n rhywbeth y byddwn i'n barod i edrych arno."

Camau nesaf

Mae arweinyddion Cymreig y pleidiau wedi dechrau trafod y camau nesa' ar gyfer datganoli grymoedd i Gymru, gydag Ysgrifennydd Cymru Stephen Crabb yn addo cyhoeddi fframwaith fydd yn barod i droi'n ddeddfwriaeth yn fuan yn y Senedd nesaf, erbyn Dydd Gŵyl Dewi.

Ond dyw hi ddim yn mynd i fod yn hawdd i'r pedair plaid ddod i gytundeb, a waeth beth fydd yn cael ei gyhoeddi ar 1 Mawrth, yr hyn fydd y pleidiau yn ei roi yn eu maniffesto fydd yn allweddol.

Felly mae hi'n anodd darogan beth yn union fydd yn digwydd yn y flwyddyn.

Ond dwi'n siwr o un peth, mae 2015 yn mynd i fod yn flwyddyn wleidyddol ddiddorol iawn.