Negeseuon Nadolig ysbrydol a dadleuol

Bethlehem Image copyright AFP

Mae'r cyfnod o'r flwyddyn lle mae ffigyrau amlwg ym mywyd cyhoeddus yn cyhoeddi negeseuon yr Ŵyl sy'n edrych 'nôl dros y flwyddyn ac ymlaen i 2015.

Yng Nghymru a thu hwnt, roedd 2014 yn flwyddyn o gofio canmlwyddiant geni Dylan Thomas, a dyna oedd yn mynd â bryd y Prif Weinidog Carwyn Jones yn ei neges Nadolig.

Image copyright BBC news grab

'Diolchgar a dyledus'

"Eleni, buom yn dathlu bywyd Dylan Thomas, a oedd, yn fwy nag unrhyw awdur arall, yn creu darluniau o'r Nadolig fel y bu yng Nghymru - aroglau grefi ciniawau ac ewythrod yn eistedd o flaen y tân," meddai.

"Mae'r Nadolig yng Nghymru yn gallu bod yn adeg arbennig iawn o'r flwyddyn, wrth i deuluoedd a ffrindiau ddod ynghyd i ddathlu a mwynhau cwmni ei gilydd. Ond mae hefyd yn gyfnod i fyfyrio. Mae'n gallu bod yn gyfnod llawn straen a phoen meddwl i lawer o bobl.

"Bydd eraill yn gweithio'n galed dros gyfnod yr ŵyl, a hoffwn ddiolch yn arbennig i aelodau ein gwasanaethau brys, gweithwyr y byd meddygol sy'n gweithio yma a thramor, gweithwyr elusennau, gofalwyr a'n lluoedd arfog. Rydyn ni'n ddiolchgar ac yn ddyledus iawn i bob un ohonynt."

Goleuni Duw

Neges ysbrydol ei naws oedd gan Archesgob Cymru, Dr Barry Morgan, oedd yn galw ar Gristnogion i sefyll yn erbyn y tywyllwch ym myd heddiw, a dangos cariad Duw.

Dyma ei neges yn ei bregeth yng Nghadeirlan Llandaf ar ddydd Nadolig: "Mae'r Efengyl yn ôl Ioan yn datgan yn gadarn 'Y mae'r goleuni yn llewyrchu yn y tywyllwch, ac nid yw'r tywyllwch wedi ei drechu ef'.

"A yw hynny'n wir mewn gwirionedd, oherwydd ni ymddengys fod hynny'n cydfynd â rhai o'n profiadau fel bodau dynol?

"Ymddengys bod ein byd mewn anhrefn a dryswch. Lle bynnag y trown, ymddengys fod tywyllwch, galar, drygioni a thrychineb.

"Bu eleni yn flwyddyn neilltuol o lom. Ebola yn Affrica, cam-drin eang ar blant ym Mhrydain a mannau eraill; yr hyn a elwir yn Wladwriaeth Islamaidd yn datgan rhyfel ar bopeth a ymddengys yn weddus, da a sanctaidd a dienyddio pobl yn y ffordd fwyaf cyhoeddus a barbaraidd; gwrthdaro rhwng Israel a Phalestina'n arwain at ladd llawer o bobl; Rwsia'n ymosod ar yr Wcráin ac erchyllterau rhyfel cartref yn Syria, lle mae'r Cenhedloedd Unedig yn amcangyfrif i fwy na 100,000 o bobl gael eu lladd ond lle maent yn awr wedi rhoi'r gorau i hyd yn oed geisio cyfrif, a phedair miliwn o ffoaduriaid o Syria wedi ffoi i Libanus, Twrci a'r Iorddonen. A'r wythnos ddiwethaf ladd annynol plant ac athrawon yn Peshawar Pacistan.

"Drwy Iesu ar Galfaria mae Duw yn uniaethu Ei hun yn llwyr gyda dioddefaint y byd ac yn dolurio gydag ef a throsto yn ei ddrylledigrwydd.

"Caiff golau Duw yn nhywyllwch ein byd ei amlygu yn Ei undod gyda rhai sy'n dioddef ac sydd mewn angen enbyd. Ac os ydym yn ddisgyblion Iesu, yna mae'n rhaid i ninnau hefyd fod yn dystion i'r goleuni hwnnw, os credu o ddifrif ei fod yn olau na all unrhyw dywyllwch byth ei oresgyn."

Lleddfu unigrwydd

Yn ei neges yntau roedd y Parchedig R.Alun Evans, Llywydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg, yn cyfeirio at ddatganiad gan Age Concern oedd yn dweud fod llawer o'r henoed yn teimlo unigrwydd yn waeth dros gyfnod y Nadolig. Dywedodd:

"Beth am i ni wneud rhywbeth bach i leddfu eu hunigrwydd y Nadolig hwn? Efallai aelod yn eich eglwys chi sy'n methu mentro allan bellach, cymydog neu berthynas pell.

"Os na allwn eu gwahodd i ginio Nadolig, beth am roi galwad ffôn a chael sgwrs fach - jyst i ddangos ein bod yn cofio amdanynt?

"Gwnewch y pethau bychain, meddai Dewi Sant, bron i fil a hanner o flynyddoedd yn ôl. Fe allai gwneud rhyw beth bach fel curo drws neu godi ffôn wneud byd o wahaniaeth i rywun unig y Nadolig hwn.

"Ac mae'n siŵr y byddai dangos y fath garedigrwydd yn dod â bendith i ninnau hefyd. Nadolig Llawen i bawb."

Image copyright AFP

'Cysur a chefnogaeth'

Yn dilyn araith ddadleuol gan y Pab Francis ddydd Llun, roedd ei neges Nadolig yn cynnig cefnogaeth i Gristnogion yn y dwyrain canol.

Ddydd Llun, fe greodd gynnwrf wrth annerch nifer o gardinaliaid yn y Fatican - yn benodol aelodau'r Curia, sef y corff sy'n gyfrifol am weinyddu'r Esgobaeth Sanctaidd.

Cyhuddodd nifer ohonynt o safonau dwbl ac o "Alzheimer's ysbrydol", sef anghofio pam y cawson nhw'u denu i'r esgobaeth yn y lle cyntaf.

Roedd ei neges Nadolig ddydd Mawrth fymryn yn llai dadleuol, ond fe anogodd Gristnogion i aros yng ngwlad geni Crist er gwaetha'r "ymosodiadau annirnadwy" gan eithafwyr Moslemaidd.

Dywedodd y Pab fod presenoldeb cymuned fechan o Gristnogion yn y dwyrain canol yn bwysicach nag unrhyw wasanaeth y byddai'r eglwys yn gallu cynnig yno.

Ychwanegodd ei fod yn gobeithio ymweld â'r ardal yn bersonol yn y dyfodol, ond am y tro ei fod am gynnig geiriau o gysur a chefnogaeth.

Mynnodd hefyd bod arweinwyr crefyddol Moslemaidd yn condemnio'r ymosodiadau yn erbyn lleiafrifoedd crefyddol.

Gorffennodd ei neges drwy ddweud: "Boed i'r treialon yr ydych yn eu hwynebu ar hyn o bryd gryfhau ffydd pob un ohonoch chi."

Image copyright Eglwys yng Nghymru

O fyd y ffilmiau

Er mai neges draddodiadol oedd gan Esgob Bangor, y Gwir Barchedig Andrew John, fe ddechreuodd drwy gyfeirio at arolwg barn oedd yn dweud mai'r llinell fwyaf cofiadwy o fyd y ffilmiau erioed yw "To Infinity and Beyond" o'r ffilm Toy Story.

Dywedodd: "Newyddion da - mae Duw wedi dod i'r byd: dyna neges fyddai'n gwneud i ni feddwl bod stori newyddion dda yma...ac fe fydden ni yn llygad ein lle.

"Ond nid sgript Hollywood o stori gysurus gydag ychydig o eira yw hon. Dyma sut y daeth Duw i'n byd a dangos nefoedd i ni. Dyma sut y daeth goleuni i fyd tywyll fel na fyddai neb yn cael eu gadael allan yn yr oerfel.

"Dyma yw rhif 1 y Nadolig. Does dim angen Buzz Lightyear i sôn am anfeidredd a thu hwnt.

"Heddiw y mae Ef yn galw arnom i adael i oleuni Ei dangnefedd a llawenydd ddisgleirio drwy bob un ohonom."

Mae neges Cymru Fyw yn syml: Nadolig Llawen i bob un ohonoch chi!