Anrhydeddau: Gwobrwyo gwaith yn y gymuned

Paul Silk
Image caption Mae Paul Silk, cyn-gadeirydd y Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru, yn cael ei urddo'n farchog.

Mae nifer o Gymry ym myd addysg, iechyd a gwirfoddoli wedi cael eu henwi ar Restr Anrhydeddau'r Flwyddyn Newydd.

Yn wahanol i'r arfer, nid oes Cymry adnabyddus o'r celfyddydau, chwaraeon ac adloniant ar y rhestr, wrth i bobl gael eu hanrhydeddu am weithio yn eu cymunedau neu fel rhan o fudiadau rhanbarthol a chenedlaethol.

Mae Tina Donnelly, Cyfarwyddwr Nyrsio, Coleg Nyrsio Brenhinol Cymru yn derbyn CBE am ei gwaith ym myd nyrsio, y lluoedd arfog ac undebau llafur.

Tra bod Elizabeth Fiona Davis, cyn-gyfarwyddwr Cyfoeth Naturiol Cymru, Dr Bernadette Fuge, cadeirydd Age Cymru, a David Baden Jones, pennaeth a phrif weithredwr, Coleg Cambria, ill tri yn derbyn OBE.

Mae Melvin Jehu, cyn-gadeirydd Cyngor Iechyd Cymunedol Cwm Taf, yn derbyn MBE am ei waith ym myd iechyd, a'r gymuned yn ne Cymru. Bydd Stephen William Davies hefyd yn derbyn MBE am ei waith fel gwirfoddolwr gyda Sefydliad Cenedlaethol Brenhinol y Badau Achub (RNLI) yn Horton a Phorth Einon am bron i dri degawd.

Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru

Mae Paul Silk, cyn-gadeirydd y Comisiwn ar Ddatganoli yng Nghymru, yn cael ei urddo'n farchog. Roedd Paul Silk yn cadeirio'r Comisiwn annibynnol gafodd ei sefydlu i adolygu'r trefniadau ariannol a chyfansoddiadol presennol yng Nghymru.

Derbyniodd ei anrhydedd am ei waith yn ymwneud â datganoli yn y DU, a dywedodd: "Er ei bod hi'n ystrydebol i ddweud hynny, ges i fy synnu pan gyrhaeddodd y llythyr.

"Wrth gwrs, mae popeth rydw i wedi'i wneud yn fy mywyd wedi'i wneud gyda chymorth llawer o bobl eraill.

"Mae derbyn yr anrhydedd yma'n brofiad arbennig iawn."

Gweithio gyda phobl ifanc

Mae Judith Ann Walters, 67 oed o Geredigion, yn derbyn MBE am ei gwaith gyda phobl ifanc.

Mae Judith Walters wedi bod yn rhan o'r mudiad Girl Guiding ers 42 mlynedd. Roedd hi'n rhan o'r mudiad wrth iddi dyfu fyny yn Swydd Caergrawnt, ond dim ond wedi iddi briodi Cymro a symud i Lanbedr Pont Steffan y gwnaeth ei diddordeb yn y mudiad dyfu.

Penderfynodd sefydlu cangen o'r Girl Guides yn y dref ac ers hynny mae hi wedi chwarae sawl rôl yn y mudiad, gan gynnwys comisiynydd rhanbarthol a Chomisiynydd Sirol Ceredigion.

Dywedodd bod y mudiad wedi newid dros y 42 mlynedd diwethaf, ond ei fod yn parhau'n berthnasol.

"Mae'n le i ferched yn unig sy'n golygu gall merched wneud pethau na fydden nhw, o reidrwydd, yn teimlo'n gyfforddus yn eu gwneud mewn cymdeithas gymysg," meddai.

"Hoffwn feddwl bod llawer o'r merched sydd wedi cymryd rhan yn y guides, wedi cael profiadau sydd wedi eu helpu yn ystod gweddill eu bywydau."

Image caption Mae Judith Ann Walters, 67 oed o Geredigion, yn derbyn MBE am ei gwaith gyda phobl ifanc.

Canolfan Achub Anifeiliaid Gogledd Clwyd

Mae Anne Owen, 65 oed o Sir y Fflint, yn derbyn MBE am ei gwaith gydag elusen anifeiliaid.

Yn 1978 fe sefydlodd Anne Owen, Canolfan Achub Anifeiliaid Gogledd Clwyd, ac ers hynny mae hi wedi gweithio i godi arian er mwyn gallu rhoi cartrefi i anifeiliaid anwes amddifad.

Yn ddiweddar llwyddodd y ganolfan achub i agor cyfleusterau newydd ar gyfer cathod, a'r rheiny gwerth £30,000. Cafodd yr holl arian ei gasglu gan noddwyr neu drwy weithgareddau casglu arian.

Mae Anne Owen yn ymweld ag ysgolion a chymunedau yn yr ardal er mwyn addysgu pobl am bwysigrwydd lles eu hanifeiliaid anwes.

Canolfan Achub Anifeiliaid Gogledd Clwyd yw'r elusen anifeiliaid fwyaf yng ngogledd Cymru gan achub ac ail-gartrefu dros 80% o'r anifeiliaid yn y ganolfan bob blwyddyn.

Gweithio gyda'r gymuned LGBT

Mae Jenny Broughton, 80 oed, sy'n byw yng Nghaerdydd, yn derbyn MBE am ei gwaith gyda'r gymuned LGBT (lesbiaid, hoywon, deurywiol a thrawsrywiol).

Roedd Mrs Broughton yn un o'r bobl sefydlodd Fflag, mudiad gwirfoddol sy'n rhedeg llinell gymorth ar gyfer perthnasau a ffrindiau pobl hoyw, ac sy'n ymgyrchu dros gydraddoldeb.

Dywedodd: "Rydw i'n falch iawn oherwydd fy mod i'n teimlo bod yr anrhydedd hwn, nid i mi'n unig, ond hefyd i Fflag ac i gydnabod y gwaith sydd wedi i wneud gan rieni ar draws y wlad dros y 21 mlynedd diwethaf".

Ychwanegodd: "Mae rhagfarn, anffafriaeth a gwahaniaethu yn parhau, ac mae llawer o waith eto i'w wneud i greu cymdeithas sy'n parchu amrywiaeth."