Cyfnod Sylfaen: Methiant yn rhannol

Cyfnod Sylfaen Image copyright PA

Mae un o brif bolisïau addysg Llywodraeth Cymru wedi methu lleihau'r anghydraddoldeb rhwng plant o deuluoedd difreintiedig a phlant o deuluoedd mwy cyfoethog, yn ôl asesiad swyddogol y llywodraeth o'r Cyfnod Sylfaen.

Dywed yr adroddiad fod lefelau absenoldeb wedi gwella mewn ysgolion sydd wedi cyflwyno'r Cyfnod Sylfaen, ond nad yw gwelliannau ym mherfformiad yr ysgolion hynny yn gwbl bendant.

Cafodd cynllun y Cyfnod Sylfaen ei gyflwyno yn 2011, gyda phwyslais ar ddisgyblion rhwng tri a saith oed yn "dysgu drwy weithredu", gan hybu plant i ddod o hyd i wahanol ffyrdd i ganfod atebion.

Yn ôl yr adroddiad gan Brifysgol Caerdydd, nid oedd cyflwyno'r Cyfnod Sylfaen yn gysylltiedig â newid mewn gwahaniaethau mewn canlyniadau rhwng grwpiau gwahanol o ddisgyblion ar sail rhyw, ethnigrwydd a chefndir economaidd.

Anghydraddoldeb Addysgiadol

Er bod rhai enghreifftiau bychain ac unigol o ostyngiad mewn anghydraddoldeb addysgiadol, dywed yr adroddiad nad oedd maint a nifer yr enghreifftiau hyn yn awgrymu fod y Cyfnod Sylfaen wedi llwyddo i daclo'r rhesymau sylfaenol dros anghydraddoldeb mewn addysg.

Mewn adroddiadau blaenorol oedd yn edrych ar lwyddiant y Cyfnod Sylfaen, dywedodd athrawon a phenaethiaid ysgolion fod y Cyfnod Sylfaen yn cael effaith bositif ar blant a dysgu, yn enwedig i rhai disgyblion fel bechgyn a phlant sydd gydag anghenion addysgol arbennig.

Dywedodd y cyn-brif weinidog Rhodri Morgan mai'r Cyfnod Sylfaen oedd yr hyn yr oed yn fwyaf balch o'i gyflawni, gan ei fod yn cael ei gysidro fel un o uchafbwyntiau'r system addysg yng Nghymru, meddai.

Cafodd y Cyfnod Sylfaen ei gyflwyno'n statudol am y tro cyntaf yn 2008, cyn ei ehangu i holl ysgolion yn 2011.

Dadansoddiad Gohebydd Addysg BBC Cymru, Arwyn Jones:

"Un o'r prif resymau am gyflwyno'r Cyfnod Sylfaen oedd mynd i'r afael â'r bwlch rhwng disgyblion o gefndiroedd tlawd a'u cyfoedion o deuluoedd mwy cefnog.

Ar y mesur hwnnw, mae hi'n ymddangos nad yw'r polisi wedi llwyddo hyd yn hyn.

Mae'r ffaith fod lefelau absenoldeb wedi gwella ers dyfodiad y cynllun yn fwy calonogol; mae'n awgrymu fod plant yn mwynhau mynd i'r ysgol.

Mae hi'n werth cofio mai nod arall y cyfnod sylfaen oedd ceisio magu cariad at ddysg ymhlith y plant ieuengaf.

Yn hynny o beth mae wedi llwyddo, ac efallai y gwelwn ni hynny'n talu ar ei ganfed yn ystod gweddill cyfnod y disgyblion yn yr ysgol.

Yn anffodus roedd yna newid yn y dull o asesu cyrhaeddiad disgyblion yn ystod cyfnod yr asesiad, felly mae gwneud cymhariaeth o ran safonau yn anodd iawn, yn ôl yr ymchwilwyr.

Maen nhw hefyd yn dweud fod cefnogaeth athrawon a phenaethiaid ysgolion i'r cynllun yn awgrymu fod ei gyfraniad yn ehangach na dim ond cyrhaeddiad academaidd.

Ond, o ystyried y degau o filiynau o bunnoedd sydd wedi ei wario ar y cynllun, mae'r asesiad hwn o'r Cyfnod Sylfaen yn bell o fod yn ddelfrydol."

Straeon perthnasol