Dathlu'r Calan Hen mewn cartref newydd

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Fe fydd y gwasanaeth yn cael ei gynnal yn Eglwys Tregroes

Ers bron i 200 mlynedd mae gwasanaeth y Calan Hen wedi cael ei gynnal yn Eglwys Llandysul yng Ngheredigion.

Yn 1752 fe wnaeth Llywodraeth Prydain symud o'r hen galendr i'r calendr Gregori gan golli 12 diwrnod.

Yn wreiddiol roedd pobl ardal Llandysul yn dathlu'r cyfnod drwy chwarae gem y bêl ddu, neu'r cnapan - ffurf o bêl-droed corfforol a garw.

Ond wedi i bobl gael eu lladd fe benderfynodd ficer y plwyf, Y Parchedig Enoch James, yn 1833 gynnal cystadleuaeth darllen o'r ysgrythur.

Mae'r traddodiad hwnnw'n parhau hyd heddiw gydag eglwysi lleol yn dod i ganu ac i ddarllen o'r Beibl, cyn iddynt gael eu holi ar y pwnc o flaen cynulleidfa.

Mellten

Ond am y tro cynta' mewn bron i 200 mlynedd ni fydd y gwasanaeth yn cael ei gynnal yn Eglwys Llandysul.

Nol ym mis Hydref y llynedd fe gafodd to'r eglwys ei ddifrodi gan fellten.

Ers hynny mae'r eglwys wedi bod ar gau.

Y gobaith oedd y byddai'n agor ar gyfer y Nadolig.

Ond doedd y gwaith heb ei orffen, ac roedd rhaid symud y gwasanaethau gan gynnwys Sul y Cofio a gwasanaethau'r Nadolig.

Mae hi'n edrych yn debyg nawr na fydd y gwaith wedi ei gwblhau am rai wythnosau eto - felly mi fydd gwasanaeth y Calan Hen yn cael ei symud i Eglwys Tregroes.

Bydd Gwasanaeth Calan Hen yn cael ei gynnal yn Eglwys Tregroes ar ddydd Sadwrn.

Image caption Mae Eglwys Llandysul wedi bod yn gartef i'r dathliadau am 200 mlynedd
Image copyright BBx
Image caption Eglwys Tregroes