Sefydlu cwmni i achub Cyfnewidfa Lo Caerdydd

Y Gyfnewidfa Lo
Image caption Sefydlwyd y cwmni, Save The Coal Exchange Limited, i sicrhau dyfodol i'r Gyfnewidfa Lo

Mae un o adeiladau mwyaf hanesyddol Cymru gam yn agosach at ddiogelu ei ddyfodol wedi i gwmni gael ei sefydlu i'w achub.

Sefydlwyd y cwmni, Save The Coal Exchange Limited, i sicrhau dyfodol i'r Gyfnewidfa Lo ym Mae Caerdydd, ac mae wedi penodi cyfarwyddwyr ac wedi agor swyddfa yn barod.

Mae'n rhan o ymgyrch a sefydlwyd gan bobl leol i achub un o adeiladau pwysicaf y cyfnod glo yng Nghaerdydd a Chymru.

Cafodd yr ymgyrch i ddiogelu'r adeiald , ei ddechrau ym mis Hydref 2014 gyda chefnogaeth Stephen Doughty aelod seneddol De Caerdydd a Phenarth,

Bydd cyfarfod cyhoeddus yn y Gyfnewidfa Lo am 6yh dydd Gwener yn rhoi'r wybodaeth diweddara am yr adeilad.

'Syfrdanol o hardd'

Mae Kerenza Hood, Athro Ystadegaeth yn Ysgol Meddygaeth Prifysgol Caerdydd, yn un o bedwar cyfarwyddwr Save The Coal Exchange Limited.

Dywedodd: "Mae'n adeilad syfrdanol o hardd, yn enwedig y brif neuadd.

"Dyma ble roedd glo yn arfer cael ei brisio a'i fasnachu, a gan fod Caerdydd yn brifddinas wedi'i hadeiladu ar lo, mae'n gwneud yr adeilad yn ganolbwynt hanesyddol i'r ddinas.

"Mae nifer o syniadau am beth i'w wneud gydag ef yn y tymor hir, ond un peth mae pawb yn gytûn arno yw ein bod eisiau i'r cyhoedd gael mynediad i'r brif neuadd."

Image caption Mae Ms Hood yn awyddus i'r cyhoedd gael mynediad i'r brif neuadd

Dyma'r adeilad lle gafodd y siec gyntaf gwerth £1 miliwn ei harwyddo , ac ar un adeg cafodd yr adeilad ei grybwyll fel cartref i'r Cynulliad.

Mae pryder am ddyfodol yr adeilad oherwydd ei gyflwr.

Fe aeth y cwmni oedd wedi ei benodi yn wreiddiol i'w adnewyddu i'r wal ym mis Hydref 2014.

'Dyddiau cynnar'

Nawr mae ymgyrchwyr wedi penderfynu creu cwmni elusennol - na fydd yn gwneud elw.

"Mae'r cyfarfod heno ar agor i'r cyhoedd i roi gwybod am y sefyllfa diweddaraf ac i annog pobl sydd â diddordeb i ymwneud â'r grwpiau gwaith ac efallai i ymuno fel aelodau," meddai Ms Hood.

"Rydym yn gobeithio y daw cynrychiolwyr rhai sefydliadau i'r cyfarfod hefyd, fel Cronfa Lotri Treftadaeth, CADW a Chyngor Caerdydd."

Dywedodd Ms Hood ei bod yn rhy gynnar i wybod faint o arian fydd angen casglu i gyrraedd eu nod.

"Rydym yn edrych ar godi arian i gychwyn gwaith ar wneud yr adeilad yn ddiogel a galluogi ni i gynllunio ar gyfer y dyfodol.

"Rydyn ni'n credu bod y targedau cychwynnol yma yn realistig, ond mae hi'n ddyddiau cynnar o hyd."