Pryder am gadw cleifion mewn celloedd

Monitro celloedd

Mae aelod seneddol wedi mynegi pryder ynglŷn â'r arfer o gadw cleifion iechyd meddwl yn rhannau o ganolbarth Cymru mewn celloedd heddlu.

Mae AS Ceredigion, Mark Williams, wedi dweud wrth Newyddion 9 bod plismyn yn Aberystwyth wedi dweud wrtho fod y "sefyllfa yn gwbl amhriodol".

Tra'n cydnabod nad cell heddlu yw'r lle gore i glaf, mae bwrdd iechyd Hywel Dda'n dweud eu bod yn cynnig mwy o ofal yn y gymuned er mwyn ceisio osgoi argyfwng yn y lle cynta'.

Nid llawer fyddai'n dadlau mai cell yr heddlu ydy'r lle gorau i gadw claf sy'n mynd drwy dro seicotig neu sy'n beryglus i'w hunain neu i eraill. Ond mae gan yr heddlu hawl i wneud hynny o dan y ddeddf iechyd meddwl.

Rhwng 2013 a 2014, cafodd 134 o bobl eu cadw yn y celloedd mewn gorsafoedd heddlu yn Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro.

Mae hynny'n llai na'r ddwy flynedd flaenorol, ond mae AS Ceredigion Mark Williams, yn dweud bod swyddogion yn swyddfa heddlu Aberystwyth wedi rhannu eu hofnau gydag e bod yr arfer yma yn parhau, a'i fod yn gwbl amhriodol.

Dywedodd: "Rwyf wedi clywed gan blismyn yn uniongyrchol... Pryderon am ardannau damweiniau a'r pwysau ar adnoddau heddlu yno - dwi 'di clywed hynny gan bobl feddygol.

"Ond yn fwy na dim, dwi 'di clywed gan deuluoedd pobl sydd wedi bod trwy'r profiad eu hunain, a dyna'r pryder mawr yn y gan hyn, ac mae'n broblem sydd angen ei datrys."

Cau wardiau

Ym mis Gorffennaf 2012, fe benderfynodd Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda gau'r ward iechyd meddwl yn Ysbyty Bronglais yn Aberystwyth, a symud y gwasanaeth i Ysbyty Glangwili yng Nghaerfyrddin - 50 milltir i ffwrdd.

Yno y mae cleifion yn gallu aros dros nos bellach i gael triniaeth, ond mae rhai o bobl ardal Aberystwyth yn dal i fod yn anfodlon gyda'r penderfyniad, ac yn credu bod hynny'n yn ffactor yn y stori yma.

Image caption Jacob Ellis yw llywydd undeb myfyrwyr Aberystwyth

Mae llywydd undeb myfyrwyr Aberystwyth, Jacob Elis, yn un sy'n pryderu am y sefyllfa:

"Rydyn ni'n ymwybodol o fyfyrwyr sydd wedi treulio noson mewn celloedd yr heddlu, ac yn dod aton ni'r diwrnod wedyn yn gofyn a ydy hyn yn gyfreithlon, ac 'y ni'n dweud 'wel, ydy'.

"Ond yn sicr dwi ddim o'r farn bod y lleoliad yna'n bwrpasol ar eu cyfer nhw. Dyw e ddim yn un naturiol, yn un feddygol ac yn un sy'n mynd i'w helpu nhw yn yr hir dymor. Ond yn anffodus, pa le arall allwn ni rhoi nhw yn Aberystwyth."

Partneriaeth

Yn ôl Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda - sy'n gyfrifol am wasanaethau iechyd meddwl yn Aberystwyth - maen nhw'n gweithio mewn partneriaeth gyda heddlu Dyfed Powys i geisio ateb y broblem.

Maen nhw wedi prynu dwy fan newydd ar y cyd fydd yn cynnwys heddwas a swyddog iechyd meddwl, a'r bwriad ydy ceisio lleihau nifer y bobl sy'n gorfod cael eu cadw mewn celloedd. PC Celt Thomas ydy un o'r plismyn, a dywedodd:

"Ni'n gallu darparu gwybodaeth i'r plismon ar y stryd i wneud gwell penderfyniadau ynglyn a beth sy'n ore i bobl sy'n dost yn feddyliol, neu ni'n gallu ymateb ein hunain.

"Mae'r cerbyd yma hefyd i fynd i'r llefydd yma. Gogledd Ceredigion - ni yn tueddu i fynd i weithio allan o Aberystwyth er enghraifft - neu o Hwlffordd i weithio shifftiau. So mae'r opsiwn gyda ni."

Wrth ymateb i'r pryderon ynglyn a'r gwasanaeth iechyd meddwl yn ardal Aberystwyth, dywedodd Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel dda eu bod nhw'n cynnig mwy o ofal yn y gymuned, sy'n ceisio lleihau'r nifer o argyfyngau yn y lle cynta'.

Ond maen nhw hefyd yn cydnabod nad cell yr heddlu ydy'r lle gore i bobl sy'n sâl.