System raddio ysgolion newydd yn dod i rym

Ysgol gynradd

Mae canlyniadau trefn newydd o raddio ysgolion Cymru wedi cael eu cyhoeddi ddydd Iau, gyda phob ysgol yn cael eu rhoi mewn categori lliw.

Fe fydd ysgolion mewn un o bedwar categori sy'n mynd o wyrdd, i felyn, oren a choch.

Mae'r drefn newydd yn disodli'r hen system fandio ddadleuol.

Mae'r llywodraeth yn mynnu y bydd yn helpu ysgolion i wella drwy eu hasesu dros dair blynedd yn lle dim ond un.

Ond mae undebau athrawon wedi mynegi pryder am y drefn newydd.

Cipolwg ar rai o'r canlyniadau

  • Cafodd 1,332 o ysgolion cynradd eu hasesu.
  • Fe gafodd 207 eu rhoi yn y categori gwyrdd.
  • Roedd 58 yn y categori coch.
  • Cafodd 211 o ysgolion uwchradd eu hasesu.
  • Cafodd 31 eu rhoi yn y categori gwyrdd.
  • Roedd 23 yn y categori coch.
Canlyniadau system graddio ysgolion
YSGOLION CYNRADD Categori Gwyrdd
Categori Melyn
Categori Oren
Categori Coch
YSGOLION UWCHRADD Categori Gwyrdd
Categori Melyn
Categori Oren
Categori Coch

Faint sy'n newid?

Fe wnaeth yr hen drefn fandio ddenu cryn feirniadaeth gan athrawon, oedd yn ei gweld fel system ddi-werth i fesur perfformiad oherwydd bod ysgolion yn dringo a syrthio rhwng y bandiau.

Roedd yna gryn orfoledd ym mis Medi'r llynedd wrth i'r Gweinidog Addysg Huw Lewis gyhoeddi y byddai'n hepgor y drefn honno.

Image caption Penderfynodd Huw Lewis newid y system fandio wedi cryn feirniadaeth o fyd addysg

Mi fydd ysgolion yn cael eu beirniadu am eu canlyniadau, presenoldeb a sut mae'r disgyblion o deuluoedd tlotaf yn perfformio.

Mae swyddogion y llywodraeth yn mynnu y bydd y system newydd yn rhoi darlun mwy defnyddiol - ond hefyd yn decach.

Yn ogystal â mesur canlyniadau, mae yna ail elfen i'r categoreiddio.

Mae'n edrych ar allu ysgol i wella, sydd wedi ei seilio ar farn y pennaeth, llywodraethwyr a chynrychiolwyr o'r pedwar consortiwm addysg sydd gennym ni yng Nghymru - sy'n gyfrifol am godi safonau ysgolion.

Unwaith y bydd yr holl waith cymedroli wedi ei wneud, mi fydd yr ysgol wedyn yn mynd i un o bedwar categori:

  • Mae'r ysgolion gwyrdd yn rhai effeithiol sydd angen nesaf peth i ddim ymyrraeth gan eu bod yn darparu addysg penigamp;
  • Mi fydd gan ysgolion categori melyn ambell i wendid, ond mi fydd ganddyn nhw hefyd strategaeth glir o ran sut mae gwella;
  • Nid felly'r ysgolion oren. Mae gan y rhain nifer o wendidau - ac unai does dim cynllun i fynd i'r afael a hynny, neu dydyn nhw ddim yn gwella'n ddigon cyflym. Mi fydd help ar gael iddyn nhw;
  • I'r ysgolion yn y categori coch, mi fydd nifer o ffaeleddau sy'n golygu bod angen cryn ymyrraeth i wella problemau.

Gwell na bandio?

Yn ôl y Gweinidog Addysg, Huw Lewis, mi fydd yn helpu ysgolion cynradd ac uwchradd i wella drwy eu hasesu dros gyfnod o dair blynedd yn lle dim ond un.

Ond yn ôl Cymdeithas Genedlaethol y Prifathrawon dydy'r system fawr gwell na bandio. Maen nhw'n mynnu y bydd hanner yr ysgolion wedi eu dyfarnu i fod yn israddol cyn dysgu'r un wers.

Maen nhw hefyd yn honni y bydd ysgolion sydd mewn ardaloedd tlawd ar eu colled, sy'n groes i nod y llywodraeth o geisio codi safonau'r plant o deuluoedd difreintiedig.

Wrth ymateb dywedodd Huw Lewis mai dim ond ceisio gwarchod eu buddiannau eu hunain oedd yr undeb.

Straeon perthnasol