Llai yn rhugl yn y Gymraeg

Graff Arolwg Defnydd Iaith Image copyright Ystadegau Cymru

Mae bron i hanner y siaradwyr Cymraeg yn ystyried eu hunain yn rhugl, ond cwta 10% sy'n defnyddio'r iaith mewn e-byst, gyda llai fyth yn ei defnyddio ar y cyfryngau cymdeithasol, yn ôl arolwg newydd.

Y Comisiynydd Iaith a Llywodraeth Cymru gomisiynodd y gwaith ymchwil ar y cyd.

Ymysg y canfyddiadau oedd bod 46% o siaradwyr Cymraeg, neu 310,600 o bobol, yn ystyried eu hunain yn rhugl - cwymp o'r ffigwr o 58% (317,300) yn yr arolwg tebyg diwethaf yn 2004-06.

Mae un ymhob wyth yn anfon neges testun yn Gymraeg, ac un o bob 10 yn defnyddio'r iaith mewn e-byst. Ond dim ond 9% o oedolion sy'n ysgrifennu yn Gymraeg ar Facebook, a dim ond 6% ar Twitter.

Dadansoddiad Vaughan Roderick, Golygydd Materion Cymreig BBC Cymru

Mae ystadegau heddiw'n cyflwyno darlun cymysg o gyflwr yr iaith gyda'r nifer sy'n rhugl ynddi yn gymharol ddigyfnewid ers yr arolwg diwethaf a gynhaliwyd degawd yn ôl, a'r nifer sydd â rhywfaint o Gymraeg wedi cynyddu.

Serch hynny, fe fydd tuedd hyd yn oed siaradwyr rhugl i ddefnyddio'r Saesneg wrth ddefnyddio cyfryngau cymdeithasol ac wrth ddelio â chyrff cyhoeddus yn peri pryder i gynllunwyr iaith.

Mae'r ffaith bod siaradwyr ifanc yn fwy tebygol o ddefnyddio'r Gymraeg yn yr ysgol yn hytrach nac wrth siarad â'u ffrindiau hefyd yn destun pryder.

Dywedodd y Prif Weinidog Carwyn Jones: "Mae llawer o bethau cadarnhaol yng nghanfyddiadau'r adroddiad ond mae yna heriau o'n blaenau hefyd. Mae'n adeg hollbwysig i'r iaith ac rydym, fel Llywodraeth, yn parhau'n benderfynol o fynd i'r afael â'r heriau hyn a sicrhau bod gan yr iaith ddyfodol ffyniannus a diogel.

"Mae annog pobl i ddefnyddio'r iaith yn eu bywydau bob dydd wrth wraidd Bwrw Mlaen, ein gweledigaeth ar gyfer dyfodol yr iaith. Bydd y Safonau newydd, a gaiff eu cyflwyno gerbron y Cynulliad ym mis Mawrth, hefyd yn garreg filltir bwysig gan greu hawliau cyfreithiol clir.

Straeon perthnasol