Mae cyn-Ysgrifennydd Cymru, Paul Murphy, i ymddeol

Paul Murphy Image copyright PA

Bydd cyn-Ysgrifennydd Cymru, Paul Murphy, yn ymddeol fel Aelod Seneddol cyn yr etholiad cyffredinol ym mis Mai.

Mae Mr Murphy, 66 oed, wedi bod yn AS Torfaen ers 1987.

Roedd yn Ysgrifennydd Gwladol Cymru ddwywaith rhwng 1999 a 2002 ac eto rhwng 2008 a 2009.

Hefyd roedd yn Ysgrifennydd Gwladol Gogledd Iwerddon rhwng 2002 a 2006, gan chwarae rôl allweddol yn y broses heddwch.

Wedi iddo wrthwynebu datganoli yn 1979 pleidleisiodd o blaid datganoli yn 1999, gan ddweud yn ddiweddarach: "Rydw i wedi bod yn trio penderfynu a ydw i'n sgeptig ... ond byddai'n well gen i ddisgrifio fy hun fel realydd ynglŷn â datganoli."

'Penderfyniad anodd'

Wrth gyfeirio at ymddeol, dywedodd: "Mae hwn wedi bod yn benderfyniad anodd i mi ond rydw i'n meddwl mai hwn oedd y peth iawn i'w wneud.

"Gyda chyfnod penodol o bum mlynedd, rydw i'n teimlo y byddai'n well i berson iau gario'r faner dros y Blaid Lafur yn ein cwm.

"Fe fyddaf yn methu'r gwaith yn yr etholaeth ac yn Nhŷ'r Cyffredin ond byddai'n anghywir i mi sefyll eto a pheidio â bod â'r stamina i fod yn AS effeithiol.

Ychwanegodd: "Mae hi wedi bod yn anrhydedd cynrychioli fy etholaeth fy hun yn y Senedd. Rydw i'n gwerthfawrogi cefnogaeth a theyrngarwch pobl y cwm hwn, a byddwn yn ddiolchgar iawn iddyn nhw."

'Ymrwymiad llwyr'

Dywedodd arweinydd y Blaid Lafur, Ed Miliband: "Mae pawb yn adnabod Paul fel dyn onest - Aelod Seneddol diwyd a gweithgar, gydag ymrwymiad llwyr i gyfiawnder cymdeithasol a chreu Prydain tecach.

"Ar lefel bersonol byddaf yn methu cyfeillgarwch Paul. Rydw i'n dymuno'n dda iddo yn y dyfodol ac yn gwybod y bydd yn parhau i chwarae rhan allweddol wrth sicrhau Llywodraeth Lafur."

Dywedodd Prif Weinidog Cymru, Carwyn Jones: "Mae Paul Murphy yn un o ffigyrau gwleidyddol mawr Cymru. Chwaraeodd ran bwysig yn sicrhau heddwch yng Ngogledd Iwerddon ac mae gan y genhedlaeth bresennol a chenedlaethau'r dyfodol ar draws y DU ddyled iddo.

"Yn ystod ei ddau gyfnod yn Swyddfa Cymru, llwyddodd i gyfuno awdurdod tawel gyda synnwyr digrifwch, gan ennill parch gwleidyddion ar draws y sbectrwm gwleidyddol.

"Roedd hyn yn bwysig iawn yn nyddiau cynnar datganoli. Rydw i'n dymuno'n dda i Paul yn ystod ei ymddeoliad o wleidyddiaeth reng flaen."