Adroddiad: Nifer achosion newydd canser yn codi

Canser yr ysgyfaint Image copyright Getty Images
Image caption Roedd cynnydd mwyaf canser yr ysgyfaint ymysg merched, gydag achosion yn cynyddu mwy na thraean rhwng 2003 a 2012.

Mae adroddiad Canser yng Nghymru yn dangos bod nifer achosion canser newydd ymysg dynion a merched yng Nghymru wedi cynyddu.

Mae'r adroddiad, gafodd ei baratoi gan Uned Gwybodaeth a Gwyliadwriaeth Canser Cymru, yn dangos bod 19,026 o achosion newydd o ganser yn 2013, cynnydd o 12% ar ffigyrau 2004.

Mae'r ffigyrau'n dangos bod y gyfradd o bobl sy'n goroesi canser yn gwella'n araf, ac am y to cyntaf mae dros 70% o bobl sydd wedi derbyn diagnosis o ganser yn goroesi am o leiaf un flwyddyn.

Ond mae'r gyfradd o bobl sy'n goroesi wedi diagnosis o ganser yr ysgyfaint, y pancreas a'r iau yn parhau'n wael.

70% yn goroesi

Canser yr ysgyfaint, canser y fron ymysg merched, canser y prostad a chanser coluddyn, oedd y mathau mwyaf cyffredin o ganser yng Nghymru yn 2013 ac ymhlith y rhain roedd y cynnydd mwyaf dros y ddegawd ddiwethaf.

Roedd y cynnydd mwyaf yng nghanser yr ysgyfaint ymysg merched, gydag achosion yn cynyddu mwy na thraean rhwng 2003 a 2012.

Er gwaethaf y ffaith bod y gyfradd o bobl sy'n goroesi canser yn gwella'n araf, a bod dros 70% o bobl sydd wedi derbyn diagnosis o ganser yn goroesi am o leiaf flwyddyn, mae'r rhan fwyaf o bobl gyda chanser yr ysgyfaint yn marw o fewn y flwyddyn gyntaf o dderbyn diagnosis.

Dim ond 28% o'r bobl gafodd ddiagnosis rhwng 2007-2011 oroesodd am flwyddyn neu hirach.

Mae cyswllt cryf rhwng canser yr ysgyfaint ag amddifadedd, gyda'r gyfradd o ganser yr ysgyfaint ddwywaith a hanner yn uwch yn 20% o ardaloedd fwyaf difreintiedig o'u cymharu â'r 20% o ardaloedd lleiaf difreintiedig.

'Darlun cymhleth'

Dywedodd Dr Dyfed Wyn Huws, Cyfarwyddwr Uned Gwybodaeth a Gwyliadwriaeth Canser Cymru: "Mae'r darlun ar gyfer achosion o ganser, a'r nifer o bobl sy'n goroesi canser yng Nghymru, yn gymhleth. Tra bod y gyfradd o bobl sy'n goroesi canser yn gwella'n araf, mae cyfradd goroesi rhai canserau, fel canser yr ysgyfaint, yn parhau'n wael.

"Rydym yn pryderu ynglŷn â'r nifer cynyddol o ferched sy'n derbyn diagnosis o ganser yr ysgyfaint, a'r cyswllt parhaol rhwng canser yr ysgyfaint ag amddifadedd.

"Mae smygu yn achosi dros 80% o'r achosion o ganser yr ysgyfaint, a hefyd yn arwain at bron i 20% o'r holl achosion o ganser yn y DU.

"Mae ffactorau eraill fel alcohol, bod dros eu pwysau, diet a pheidio â gwneud ymarfer corff, yn gyfrifol am nifer fawr o achosion o ganser ymysg y boblogaeth.

"Mae modd mynd i'r afael â'r rhan fwyaf o'r ffactorau yma drwy fesurau i'r holl boblogaeth a mesurau i unigolion."

Straeon perthnasol