Bwytai Bro Morgannwg ddim yn dangos sgôr hylendid

Sticer safon hylendid bwyd
Image caption Yr Asiantaeth Safonau Bwyd sy'n penderfynu'r sgôr hylendid

Mae ymchwiliad rhaglen X-Ray BBC Cymru wedi darganfod bod rhai llefydd bwyd yng Nghymru yn herio'r gyfraith wrth beidio ag arddangos eu sgôr hylendid bwyd.

Pan aeth ymchwilwyr X-Ray i lefydd bwyd oedd â sgôr o sero allan o bump ym Mro Morgannwg, methodd pawb ond un o'r sefydliadau ddatgelu eu sgôr.

Cymru yw'r unig ran o'r DU ble mae gan gwsmeriaid hawl gyfreithiol i wybod sgôr hylendid bwyd sefydliadau a'r Asiantaeth Safonau Bwyd sy'n penderfynu'r sgôr.

Mae'r sgôr yn amrywio o bump, "da iawn", i sero, sy'n golygu bod y sefydliad "angen gwella ar frys".

Rhaid i sticeri sy'n datgelu'r sgôr gael eu harddangos yn amlwg, a rhaid i staff ddatgelu eu sgôr i gwsmeriaid os ydyn nhw'n gofyn. Mae dirwy o £200 am beidio â gwneud hyn.

'Sticer coll'

Tra bod rhai sefydliadau â sgôr uchel yn arddangos hyn yn amlwg, mae X-Ray wedi darganfod bod llawr o'r rhai â sgôr isel yn torri'r gyfraith, yn dweud celwydd am eu sgôr.

Targedodd y rhaglen ardal Bro Morgannwg am mai dyma ble mae'r gyfran uchaf o sefydliadau â sgôr o sero.

Aeth ymchwilwyr X-Ray i bob un o'r sefydliadau â sgôr o sero yn y sir. Doedd dim un yn arddangos eu sgôr, a phan ofynnodd yr ymchwilydd, dim ond un bwyty - y Sully Inn, ger y Barri - oedd yn onest wrth roi'r sgôr.

Yn y Barr, dywedodd Pizza Knight a Mariano's Pizzeria nad oedd ganddyn nhw sgôr. Dywedodd bwyty Far East gelwydd bod ei sgôr dan arolwg a dywedodd Romeo Pizza bod ganddyn nhw sgôr o bedwar.

Image caption Dylid gweithredu'r gosb am beidio ag arddangos sgôr hylendid bwyd, yn ôl Rob Wilkins

Dywedodd Rob Wilkins o'r Asiantaeth Safonau Bwyd ei fod yn poeni am yr hyn ddatgelodd y rhaglen.

"Yn amlwg, dim dyma pam cafodd y ddeddfwriaeth ei chyflwyno," meddai.

"Dylai cwsmeriaid gael gweld sticeri mewn ffenestri a chael ateb gonest gan y sefydliadau. Ar gyfer y busnesau sydd ddim yn barod i wneud hyn, mae cosbau ar gael a dylen nhw gael eu gweithredu."

Mae o leiaf 45 o fusnesau yng Nghymru wedi derbyn dirwy am fethu ag arddangos eu sgôr hylendid.

Ymchwiliad

Pan ofynnwyd pam nad oedd eu sgôr yn cael ei harddangos, dywedodd y Sully Inn fod staff wedi tynnu'r sticer o'r drws pan gafodd y lle ei adnewyddu, ond mae nawr wedi cael ei ailosod ac mae ei sgôr wedi codi i un.

Gwrthododd bwyty Far East wneud sylw ond mae nawr yn dangos ei sgôr. Dywedodd Romeo Pizza ei fod wedi colli ei sticer a beiodd Pizza Knight a Mariano's Pizzeria gwsmeriaid meddw am ddwyn eu sticeri nhw.

Mae Mariano's Pizzeria yn mynnu bod eu sgôr yn cael ei harddangos, ond ni welodd ymchwilwyr X-Ray y sticer, efallai gan iddo gael ei roi ar ffenest uchel, wedi'i orchuddio'n rhannol.

Dywedodd Cyngor Bro Morgannwg bod rhaid i'r sgôr gael ei harddangos yn amlwg. Mae'n ymchwilio i'r sefydliadau.

Mae cefnogwyr y cynllun yn dweud - er gwaetha darganfyddiadau X-Ray - ei fod wedi arwain at wella safon hylendid llefydd bwyd ers iddo gael ei gyflwyno yn 2013.

Mae dros hanner 25,000 o sefydliadau Cymru wedi derbyn y sgôr uchaf o bump.

Fe fydd X-Ray ar BBC One Wales am 7.30yh ddydd Llun, 9 Chwefror.