£2.6m i ddiogelu adeilad YMCA Merthyr Tudful

YMCA Merthyr Tudful
Image caption Wedi'i ddylunio gan y pensaer Cymraeg, Syr Percy Thomas, cafodd yr adeilad ei godi yn 1911

Mae £2.6m wedi ei glustnodi i ddiogelu adeilad rhestredig YMCA ym Mhontmorlais, Merthyr Tudful, gyda'r gobaith o adfywio'r adeilad.

Fe fydd arian Cronfa Dreftadaeth y Loteri yn cael ei roi i ymddiriedolaeth dreftadaeth sy'n bwriadu diogelu dyfodol yr adeilad wrth ei newid i 11 uned fasnachol, gan greu hyd at 70 o swyddi i bobl leol.

Bydd y cynllun hefyd yn gweld maes parcio yn cael ei greu tu ôl i'r adeilad.

Wedi'i ddylunio gan y pensaer Cymraeg, Syr Percy Thomas, cafodd yr adeilad ei godi yn 1911 a'i ddefnyddio fel canolfan ar gyfer datblygiad cymdeithasol a phersonol i fechgyn ifanc Merthyr.

Ymwelodd y Brenin Edward VIII a'r adeilad rhestredig Gradd II fel rhan o'i daith enwog yn ne Cymru yn 1936.

Image copyright Victorian Society

Yn ddiweddarach, cafodd yr adeilad ei ddefnyddio gan y Bwrdd Masnach a'r Gyfnewidfa Lafur cyn iddo droi'n Swyddfeydd Addysg Rhanbarth.

Defnyddiwyd yr adeilad fel campfa focsio hefyd, wedi'i reoli gan y Pencampwr Bocsio Prydeinig, Eddie Thomas.

Dechreuodd yr adeilad ddadfeilio yn ystod ail hanner yr ugeinfed ganrif, ac mae wedi bod mewn perygl o gael ei ddymchwel ers dros 30 mlynedd.

'Symbol diamheuol o Ferthyr'

Ymddiriedolaeth Treftadaeth Adfywio Sir Gaerfyrddin, sy'n gweithredu dros Gymru, sy'n gyfrifol am ddatblygu'r adeilad.

YMCA Merthyr Tudful yw'r prosiect cyntaf yng Nghymru i dderbyn arian trwy raglen grantiau newydd Cronfa Dreftadaeth y Loteri, Menter Treftadaeth.

Yn cefnogi'r buddsoddiad, dywedodd Ddirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth, Ken Skates: "Mae'r YMCA wedi dod yn symbol diamheuol o Ferthyr sy'n ymdrechu am adfywiad. Byddai ei golled yn creu gofod yn nhreftadaeth nodweddiadol y dref a'n arwydd o ddirywiad parhaol.

"Mae Llywodraeth Cymru yn cydnabod arwyddocâd yr adeilad i ddiwylliant a chwaraeon ac rydym yn falch bod cynllun wedi'i ariannu i'w ddefnyddio unwaith eto."