"Cyffuriau cyfreithlon yn cryfhau yn fwy caethiwus"

Mephedrone
Image caption Mae'r sylweddau synthetig yma yn cael eu gwerthu ar y rhyngrwyd ac ar y stryd fawr.

Mae ymchwiliad gan BBC Cymru wedi dangos fod sylweddau seicoweithredol, neu 'cyffuriau cyfreithlon' yn cryfhau ac yn dod yn fwy caethiwus na rhai cyffuriau anghyfreithlon.

Mae'r fersiynau synthetig yma, sy'n dynwared effaith cyffuriau fel amffetaminau, canabis a heroin, yn cael eu gwerthu ar y rhyngrwyd ac ar y stryd fawr.

Mae sylweddau Mephedrone a benzofuran eisoes wedi eu gwahardd oherwydd hyn.

Ond, cyn gynted ag y mae'r cyfansoddion yma yn cael eu gwneud yn anghyfreithlon,mae rhai newydd yn cael eu creu yn eu lle.

Dywedodd Josie Smith, o'r asiantaeth profi cyffuriau, Wedinos: "Rydym wedi darganfod, yn enwedig yn y flwyddyn ddiwethaf, fod cynnydd wedi bod yng nghryfder y cyffuriau cyfreithlon sydd ar y farchnad.

"Mae ganddynt botensial i fod yn llawer mwy caethiwus na rhai o'r sylweddau rheoledig."

Image copyright Getty Images

Mae heddluoedd ar draws Cymru wedi gweld achosion lle mae'r term "cyffuriau cyfreithlon" (legal highs) yn cael ei gofnodi, wedi cynyddu 20 gwaith rhwng 2012 a 2014.

Cofnodwyd 18 achos yn 2012 ac 371 yn 2014.

Mae Treforys yn Abertawe yn un o'r ardaloedd sydd wedi gweld cynnydd mewn achosion.

Dywedodd y Cynghorydd Andrea Lewis mai effaith "sylweddau seicoweithredol newydd yw achos y mwyafrif o ymddygiad gwrthgymdeithasol yn yr ardal.

"Roedd gennym bobl ifanc yn ymddwyn afreolus, a rhai yn llythrennol wedi rhedeg allan i'r ffordd i ganol traffig prysur."

Dywedodd Ms Lewis ar ôl gweithio gyda'r heddlu a Safonau Masnach, nid yw wedi clywed unrhyw adroddiadau am ymddygiad gwrthgymdeithasol sy'n gysylltiedig â'r sylweddau hyn yn y mis diwethaf.

'Episodau seicotig'

Mae meddygon hefyd yn pryderu, er na fydd pawb sy'n cymryd sylweddau seicoweithredol yn cael problemau, fe fydd rhai yn.

Dywedodd Julia Lewis, cyfarwyddwr clinigol gwasanaethau iechyd meddwl arbenigol i oedolion Bwrdd Iechyd Aneurin Bevan: "Rydym yn gweld nifer y bobl sy'n mynd i unedau iechyd meddwl gydag episodau seicotig aciwt ar ôl cymryd rhai o'r sylweddau cyfreithiol hyn yn cynyddu.

"Rydym yn clywed am bobl ifanc yn cael trawiad ar y galon, rwyf wedi trin un bachgen 17 oed oedd wedi cael trawiad ar y galon ar ôl cymryd un o'r sylweddau hyn."

Am wybodaeth am sefydliadau a all roi cyngor a chefnogaeth gyda materion cyffuriau, gallwch ffonio'r Llinell Gweithredu BBC ar 08000 680 118.

BBC Radio Wales, Eye on Wales,Dydd Sul 12:30