Cynllun i uno crwneriaid yn "gwbl wallgof"

Michael Howells Image copyright BBC Sport
Image caption Roedd Michael Howells yn grwner Sir Benfro am 29 mlynedd.

Mae cynllun i uno ardaloedd crwneriaid sy'n cael ei ystyried gan gynghorau yn ne Cymru mewn ymgais i arbed arian wedi cael ei feirniadu gan un cyn-grwner.

Ar hyn o bryd, mae cwestau yn cael eu cynnal gan grwneriaid ar wahân yn ardal Caerdydd a Bro Morgannwg, ac yn rhanbarth Pen-y-bont ar Ogwr, Y Cymoedd a Phowys.

Mae awdurdodau lleol wedi dweud y byddai cael un uwch grwner yn arbed £70,000.

Ond mae cyn-grwner Sir Benfro, Michael Howells wedi dweud y byddai hyn yn gwneud rhan o'r swydd fel monitro ysbytai problemus yn anodd iawn.

Mae'r swyddi uwch grwneriaid ar gyfer y ddwy ardal - Caerdydd a'r Fro a Phen-y-bont ar Ogwr, Cymoedd a Phowys - yn wag ar hyn o bryd.

Yn hytrach na phenodi dau o bobl newydd ar gyfer y swyddi, mae'r chwe awdurdod lleol perthnasol - Caerdydd, Bro Morgannwg, Rhondda Cynon Taf, Pen-y-bont, Merthyr Tudful a Phowys - yn ystyried uno'r ddwy swydd.

Mae'r cynlluniau eisoes wedi cael eu cymeradwyo gan gabinet cyngor Bro Morgannwg ac fe fydd y cynghorau eraill yn trafod y cynlluniau dros yr wythnosau nesaf.

'Rhybuddion ac argymhellion'

Ond mae Mr Howells, a oedd yn grwner Sir Benfro am 29 mlynedd nes iddo ymddeol yn 2009, yn dweud fod y syniad yn un "gwallgof", ac mae'n ofni y byddai uno yn achosi nifer o broblemau.

Dywedodd fod cynnal cwest petai rhywun yn marw yn yr ysbyty o ganlyniad i lawdriniaeth yn mynd o chwith yn rhan o waith crwner.

"Mae gan y crwner yr hawl i rybuddio ysbytai a gwneud argymhellion, cyn eu monitro os ydynt yn tangyflawni," meddai

"Fe rybuddiodd Mary Hassell (Cyn crwner Caerdydd a'r Fro) am sawl peth oedd yn mynd ymlaen yn Ysbyty Athrofaol Cymru, er enghraifft.

"Dwi ddim yn gweld sut y byddai unrhyw un yn gallu gwneud hynny ar gyfer yr holl ysbytai yn yr ardal dan sylw - mae'n golygu hanner Cymru. Ac mae cryn dipyn o ysbytai oddi fewn i'r rhanbarth wedi cael eu problemau.."

'Gwasanaeth hyfyw'

Ychwanegodd y byddai'r ardal fwy hefyd yn ei gwneud yn anodd i'r crwner i weithio gyda meddygon lleol maent yn eu hadnabod ac yn eu hymddiried.

Y llynedd dywedodd y prif grwner dros Gymru a Lloegr, Y Barnwr Peter Thornton QC, y dylai nifer y crwneriaid ar draws y wlad gael ei leihau.

Ar hyn o bryd, roedd gan 60% o ardaloedd y crwneriaid llai na 2,000 o farwolaethau'r flwyddyn, a dywedodd y dylai uwch grwneriaid ddelio â rhwng 3,000 a 3,500 o farwolaethau os am wneud y gwasanaeth yn fwy cynaliadwy.