Cynnydd sylweddol yn y defnydd o 'gyffuriau penfeddwol '

NPS Image copyright Getty Images
Image caption Mae nifer o wahanol fathau o 'gyffuriau penfeddwol cyfreithlon' ar gael ar y farchnad.

Mae "cynnydd sylweddol" yn y defnydd o sylweddau seicoweithredol yng Nghymru, yn ôl ymchwiliad pwyllgor trawsbleidiol Aelodau Cynulliad.

Ond mae'r diffyg gwybodaeth am y cyffuriau, sy'n cael eu galw'n "gyffuriau penfeddwol cyfreithlon" neu legal highs, yn golygu mai dim ond ychydig mae arbenigwyr yn ei wybod am eu heffeithiau.

Clywodd ACau fod plant mor ifanc ag 11 oed wedi rhoi cynnig ar y cyffuriau yn Abertawe.

Mae'r ACau wedi galw am eu gwahardd ac am well ymwybyddiaeth mewn ysgolion.

Rhybuddiodd Iechyd Cyhoeddus Cymru Bwyllgor Iechyd a Chymdeithasol y Cynulliad fod "cynnydd sylweddol" wedi bod yn y defnydd o'r cyffuriau ers 2009 a'u bod yn achosi "niwed sylweddol i iechyd y cyhoedd".

"Her go iawn"

"Her go iawn" yw dyfalu maint y broblem gan nad yw'r rhan fwyaf o ddefnyddwyr yn cael triniaeth arbenigol.

Mae "cyffuriau penfeddwol cyfreithlon" yn fersiynau synthetig o gyffuriau all efelychu effeithiau cyffuriau anghyfreithlon fel amffetaminau, canabis, ecstasi a heroin.

Yn aml, maen nhw'n hawdd i gael gafael arnyn nhw ac mae modd eu prynu ar-lein, mewn siopau ac ar stondinau marchnad.

Image copyright Getty Images
Image caption Mae'r cyffuriau yn creu effaith debyg i gyffuriau anghyfreithlon fel cocên neu ecstasi.

Dywedodd yr ymchwiliad nad oedd y rhai oedd yn arbrofi gyda "chyffuriau penfeddwol cyfreithlon" yn aml yn cymryd cyffuriau anghyfreithlon.

Mae ysbytai, yr heddlu ac ysgolion yn ei chael hi'n anodd cofnodi pwy sy'n cymryd "cyffuriau penfeddwol cyfreithlon" am fod ystod eang o sylweddau o'r fath ar gael.

Ble i gael help

Dywedodd yr elusen DrugScope mai alcohol a chanabis oedd y problemau mwyaf i bobl ifanc ac nid oedden nhw'n gwybod ble i gael help os oedden nhw'n cymryd "cyffuriau penfeddwol cyfreithlon".

Er bod y rhan fwyaf oedd yn defnyddio "cyffuriau penfeddwol cyfreithlon" rhwng 18 a 24 oed, dywedodd un cynghorydd yn Abertawe fod plant 11 yn ardal Treforys wedi eu defnyddio.

Mae cynghorwyr y ddinas wedi pasio cynnig yn galw ar Lywodraeth y DU i wahardd y cyffuriau.

Er bod yr heddlu yn credu bod y broblem yn waeth yn ne Cymru, roedden nhw'n meddwl y gallai ledu i'r gogledd.

Clywodd ACau dystiolaeth y gallai'r cyffuriau fod mor beryglus â chyffuriau anghyfreithlon, gyda rhai defnyddwyr yn nodi sgîl-effeithiau yn waeth na rhai heroin a chocên.

Straeon perthnasol