Adroddiad yn honni diffyg uchelgais economaidd

Y Senedd Image copyright PA
Image caption Gerald Holtham: 'Bach yw'r dystiolaeth fod datganoli wedi cael fawr o argraff ar yr economi'

Mae economegydd blaenllaw yn rhybuddio na fydd Cymru yn llwyddo i gyrraedd yr un lefel economaidd â Lloegr oni bai ein bod yn fwy uchelgeisiol.

Daeth adroddiad gan yr Athro Gerald Holtham i'r casgliad mai bach iawn yw'r dystiolaeth fod datganoli wedi cael argraff fawr ar economi Cymru.

Roedd nwyddau a gwasanaethau o Gymru yn 72.4% o gyfartaledd y DU yn 1999.

Tair blynedd ar ddeg yn ddiweddarach y cyfartaledd oedd 72.2%.

Dywed athro Holtham bod Cymru angen strategaeth bendant yn hytrach na "dyheadau annelwig".

Fe gafodd yr adroddiad ei lunio ar gais y Sefydliad Materion Cymreig.

'Uchelgeisiol'

Yr Athro Holtham - cyn-ymgynghorydd gyda Llywodraeth Cymru - yw cadeirydd grŵp economaidd y Sefydliad.

"Yn hytrach na dyheadau annelwig, mae'n hen bryd i'r wlad fod yn fwy clir am ba mor uchelgeisiol rydym am fod ynglŷn â'r economi, a pha fath o newidiadau sydd eu hangen er mwyn cyflawni'r uchelgais," meddai.

"Does dim pwynt sôn am dargedau afrealistig, a dim pwynt o gwbl son am dargedau heb strategaeth i'w cwblhau."

Image caption Mae'r adroddiad yn galw am fuddsoddi mewn prosiectau mawr - gan gynnwys cynllun Metro de Cymru

Yn y gorffennol, meddai'r adroddiad, roedd yna darged o gau'r bwlch rhwng cyfoeth y pen yng Nghymru a'r DU i 90% - mae hwnnw nawr wedi ei anghofio, a does dim targedau mwy eglur wedi cymryd eu lle.

Yn ôl yr adroddiad, er mwyn cyrraedd yr hen darged o 90%, byddai'n rhaid i gynnyrch y pen yng Nghymru gynyddu o leiaf 4% bob blwyddyn.

Byddai hynny, meddai'r adroddiad, gyfystyr â "gwyrth economaidd", fel yr un yn Yr Eidal a Ffrainc yn union wedi'r Ail Ryfel Byd.

Yn ôl Cyfarwyddwr Sefydliad Materion Cymreig, Lee Waters, mae angen benthyca ar lefel eang er mwyn buddsoddi mewn prosiectau mawr, fel cynllun Metro de Cymru a chynlluniau i gynhyrchu ynni adnewyddol.

"Mae'n rhaid cael buddsoddiad ar gyfer twf, ac mae adroddiad y sefydliad yn dangos yr angen i fenthyca ar gyfer prosiectau mawr fel cynlluniau ynni a Metro de Cymru," meddai.

10,000 o dai

Yn ogystal â phrosiectau mawr fel Metro de Cymru, maen nhw hefyd yn cyfeirio at fuddsoddi rhwng £500m a £750m er mwyn adeiladu 10,000 o dai newydd fforddiadwy.

Fe wnaeth academyddion o Ysgol Fusnes Manceinion, Prifysgol Queen Mary a Ffederasiwn Busnesau Bychain gyfrannu i'r adroddiad.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Ers cyfnod datganoli mae incwm y cartref yng Nghymru wedi cynyddu yn gynt na chyfartaledd y DU. Hefyd, mae allforion wedi dyblu ac mae buddsoddiadau o dramor wedi cyrraedd eu lefel uchaf erioed.

"Mae diweithdra wedi gostwng ynghynt yng Nghymru ac mae cyflogaeth wedi cynyddu ar ganran uwch nag ar gyfer y DU."