Sgwennu limrigau gyda Dylan Thomas

Y Parchedig Ddoctor Vernon Davies Image copyright Sion Brynach
Image caption Fe ddathlodd y Parchedig Ddr Vernon Davies ei ganmlwyddiant ym mis Hydref 2014

Roedd 'na dipyn llai o ffys am ddathliadau pen-blwydd y Parchedig Ddr Vernon Davies yn 100 oed ym mis Hydref y llynedd nag oedd na am ganmlwyddiant un o'i gyfeillion yn yr ysgol. Pwy oedd y ffrind hwnnw meddech chi? Wel neb llai na'r bardd Dylan Thomas!

Meddai'r Dr Davies am y cyfnod hwnnw yn Ysgol Ramadeg Abertawe:

"Roeddwn i'n gyfeillgar gyda Dylan yn y chweched dosbarth yn unig - a hynny dim ond yn y free-periods. Oedd y ddau ohonom ni ar Bwyllgor y 'School Magazine'.

"Ro'dd e yn olygydd ac yn lle gweithio ar y 'Magazine', roedd wastad hwyl fawr, sbri, a chwarae i'w gael. Meddyliwch bechgyn 17 oed heb oruchwyliaeth athrawon ac mewn rhan dawel o'r ysgol!"

Fe adawodd Dylan Thomas yr ysgol yn 1931 i fod yn ohebydd ar y 'South Wales Evening Post' a ddaeth y Dr Davies ddim ar ei draws wedyn.

"Roedd gennym ddiddordebau gwahanol. Er, pan oedden ni yn gweithio ar y 'Magazine' roeddem ni yn cyfansoddi limerics am y gorau. Rwyf wedi eu hanghofio i gyd. Wn i ddim pam!!"

Image copyright Getty Images
Image caption Dylan Thomas yn ŵr ifanc a dyfodol disglair o'i flaen

Caledi a hedfan awyrennau

Caledi streic y glowyr yn 1915 oedd un o'r rhesymau pam y symudodd y Dr Davies a'i deulu o'r Garnant yn Sir Gâr ac yntau yn fabi chwe mis oed. Roedd ei dad yn cadw siop y groser yn y pentre ger Brynaman:

"Roeddwn i'n rhy ifanc i gofio effaith y streic ar y gymuned. Er hynny, treuliais lawer o wyliau hapus iawn yn y Garnant hyd nes oeddwn yn fachgen ifanc."

Ar ôl gadael yr ysgol mi fuodd y Dr Davies yn astudio ym mhrifysgolion Abertawe a Rhydychen cyn cael ei ordeinio yn offeiriad yn 1941. Bu'n gwasanaethu dramor mor bell ag ynysoedd y Bahamas. Roedd ei allu i hedfan awyrennau yn ddefnyddiol iawn i deithio tra roedd o yno.

"Ro'n i yn landio 'aeroplanes' yn fy nghwsg," meddai.

Newidiadau mawr

Ac wrth iddo fynd yn hŷn does gan y Dr Davies ddim ofn dysgu pethau newydd a mae o bellach yn giamstar ar ddefnyddio'r cyfrifiadur. Mae'n siarad â'i ffrindiau ar 'Skype' ac yn anfon e-byst yn gyson.

"O'r holl ddatblygiadau sydd wedi digwydd yn ystod fy oes mae darganfod gwyrthiau electronic, peiriant, a'r holl fyd newydd sydd wedi agor gyda'r cyfrifiadur yn sefyll mas," meddai'r Dr Davies.

"Mae'r gallu i gyfathrebu â'n gilydd yn fwy hwylus yn sicr wedi gwella ein bywydau. Ond mae'n bryder bod technoleg hefyd â'r gallu i beryglu a distrywio bywydau miliynnau o bobl, gan ddynion di-egwyddor, creulon."

Image caption Byddai'r gallu i gyfathrebu trwy gyfrwng sgrîn gyda phobl ym mhedwar ban byd wedi bod yn freuddwyd amhosib pan oedd y Dr Davies yn blentyn

Mae'r Dr Davies wedi byw trwy ddau ryfel byd ac wedi goroesi hen gyfeillion ysgol fel Dylan Thomas. Oes 'na gyfrinach i hir oes?

"Cael eich geni yn berchen y genetic programme iawn, byw bywyd cymedrol, a bod yn lwcus."

Mae bywyd a chymdeithas wedi newid yn sywleddol ers pan oedd y Parchedig Ddr Vernon Davies yn fabi yn y Garnant, oes ganddo gyngor i bobl ifanc yn 2015?

"Fel Cristnogion, ceisio byw yn ôl rheolau'r "Ddau Orchymyn Pwysicaf" (gwelwch Efengyl Mathew Pennod 22, Adnodau 36-40)."

Fe gewch chi ragor o hanes y Parchedig Ddoctor Vernon Davies yn 'Cymry'r Cant', 19:30, Nos Sul 29 Mawrth ar S4C.

Gallwch wylio'r gyfres ar y BBC iPlayer neu ar wasanaeth Clic S4C