Kyffin ym Mhatagonia

Mi gafodd tirlun Patagonia ddylanwad mawr ar yr artist Kyffin Williams a chyflwyno "môr o liw" i'w waith meddai'r artist Luned Rhys Parri, sydd newydd ddod nôl o'r Wladfa ei hun.

Fe wnaeth Kyffin Williams newid ei baent llwyd a du nodweddiadol am liwiau cynnes coch, melyn a phinc pan dreuliodd bum mis ym Mhatagonia yn 1968-69 yn tynnu lluniau pobl, tirwedd, anifeiliaid a phlanhigion y Wladfa.

Bydd Luned Rhys Parri yn dangos ei gwaith 3-D wedi ei ysbrydoli gan ei thaith hithau i'r Wladfa yn Oriel Plas Glyn y Weddw o 17 Mai 2015 fel rhan o ddathliadau Patagonia 150.

Yma mae hi'n rhoi ei sylwadau ar rai o baentiadau olew hyfryd Kyffin sydd i'w gweld yn Oriel Moma yn y Tabernacl ym Machynlleth tan 9 Mai 2015, ar fenthyg gan Lyfrgell Genedlaethol Cymru:

Lle Cul

"Mae Kyffin yn defnyddio lliwiau llawer cynhesach na'r lliwiau a welir yn ei luniau o Gymru. Mae llawer o'r tirwedd yn wastad yn ardal y Gaiman a Threlew, ond mae'r creigiau yn y Lle Cul yn ddramatig iawn, a hawdd deall pam bod Kyffin wedi cael ei ddenu i'r lleoliad hwn."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Ceffyl yn y Lle Cul

"Roedd Kyffin mor dda am luniadau pobl ac anifeiliaid, ac mae ei astudiaethau o geffylau Patagonia'n wych. Yn y llun hwn mae teimlad o boethder a sychder yr ardal, gyda Kyffin yn peintio cysgodion mewn lliw brown/melyn yn hytrach na chysgodion mewn llwyd a du fel yn ei luniau o Gymru."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Fersiwn arall o Lle Cul

"Mae Kyffin yn amlwg wedi'i gyfareddu gan ffurfiau'r creigiau ger Lle Cul, a gwagle'r dyffryn rhwng y creigiau sy'n dangos ehangder y Paith. Mae'r lliwiau cynnes browngoch, lliw te a phinc yn amlwg."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Euros Hughes yn dyfrio'r tir

"Portread bron yn haniaethol heb lawer o fanylion. Tybed ai un o'r brodorion sy'n helpu Euros Hughes yn ei waith? Gwelir y defnydd amlwg o'r gyllell baled i ledaenu paent olew trwchus."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Henry Roberts, Bryngwyn

"Ar yr olwg gyntaf mae'r llun hwn yn debyg i un o bortreadau Kyffin o'r Cymry. Ond o edrych eto sylwir bod dillad Henry Roberts yn wahanol, a'r tirlun yn fwy gwastad, ac mae Kyffin wedi llwyddo yma i gyfleu gwynt cryf Patagonia."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Ffordd newydd i'r dyffryn

"Yma gwelir un ffigwr unig - ffermwr ar ei ben ei hun yn y tirlun eang. Cawn deimlad o sychder y tir, a gwelir y coed poplys sydd yn nodweddiadol o'r rhan yma o Batagonia."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Dyn a'i geffyl ar y Paith

"Yma mae Kyffin yn dechrau ymdrin â'r lliwiau sydd yn 'awyr' Patagonia, ac mae'r glas cryf yn cyferbynnu'n dda gyda melyn/brown tywod y paith."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Fersiwn arall o Lle Cul

"Yma mae'r ffordd lychlyd wen yn cyferbynnu gyda'r creigiau pinc a choch sydd naill ochr iddi. Dyma lun arall sy'n fôr o liwiau o baent olew. Mae'r effaith bron yn haniaethol - mae'n amlwg bod y tirlun gwahanol hwn wedi dylanwadu'n fawr ar Kyffin."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

'Sgubor yn nhirlun Patagonia

"Dyma liwiau hyfryd sy'n darlunio min nos yn y Wladfa. Mae'n llun atmosfferaidd sy'n dangos dawn Kyffin gyda'r gyllell baled a'r paent olew."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Adeiladau Patagonia

"Mae'r awyr biws a glas tywyll yma'n drawiadol fel cefndir i adeiladau toeau fflat nodweddiadol Patagonia. Eto, gwelir y coed poplys, ac mae popeth yma mor wahanol i Gymru."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Ceg y Ffos

"Roedd Kyffin wedi dotio at yr amrywiaeth o liwiau sydd i'w gweld yn eangderau awyr y Wladfa, ac yma gwelir ef yn cyfleu hynny gyda marciau egnïol â phaent trwchus. Mae'n fy atgoffa o weithiau Peter Prendergast."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Tirwedd Patagonia

Fe wnaeth ymweliad Kyffin â'r Wladfa argraff fawr arno. Cynhyrchodd 700 o frasluniau a dyfrliwiau a chymryd tua'r un faint o ffotograffau cyn eu troi yn lluniau olew yn ei stiwdio nôl yn Llundain yn 1969.

Meddai yn ei gofiant, 'A Wider Sky': "Daeth y gwaith yn weddol rwydd imi ar y dechrau gan fod ysbryd y Wladfa yn dal gyda mi, ond un diwrnod rhoddais ganfas ar yr isl a dechrau peintio. Gwyddwn ar unwaith fod y swyn wedi darfod, ac nad Patagonia oedd y gwaith o'm blaen ond mai rhywle yn fy nhiriogaeth fy hun yn Ngwynedd ydoedd."

Image copyright Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.