Cynghorau angen 'gwella'n gyflym', yn ôl adroddiad

Swyddfa Archwilio Cymru Image copyright Google
Image caption Cafodd sylwadau'r archwilydd eu cyhoeddi mewn adroddiad gan Swyddfa Archwilio Cymru

Rhaid i gynghorau yng Nghymru wella'n gyflym i ddelio gyda'r pwysau ariannol cynyddol fydd arnyn nhw dros y blynyddoedd nesaf, yn ôl adroddiad gan Swyddfa Archwilio Cymru.

Er hyn, dywedwyd bod cynghorau wedi ymateb yn dda ar y cyfan i'r pwysau ariannol sylweddol sydd arnyn nhw.

Daw sylwadau Archwilydd Cyffredinol Cymru Huw Vaughan Thomas mewn adroddiad gafodd ei gyhoeddi ddydd Iau.

Dywed bod angen i gynghorau wella eu prosesau rheoli a chynllunio ariannol er mwyn ateb yr heriau cynyddol sydd i ddod.

Mae'r adroddiad yn ystyried perfformiad ariannol y 22 o gynghorau yng Nghymru a'u gallu i ateb heriau ariannol y dyfodol.

Mae cynghorau yng Nghymru o dan bwysau ariannol difrifol a bydd hynny'n cynyddu dros y blynyddoedd nesaf, yn ôl Mr Thomas.

Er bod y rhan fwyaf o gynghorau yn pennu amcanion corfforaethol clir, nododd yr archwilydd bod angen iddyn nhw sicrhau bod eu cynlluniau ariannol a'u cynlluniau gwasanaeth wedi'u cysylltu i gyflawni'r blaenoriaethau hyn.

'Trobwynt ariannol'

Yn y rhan fwyaf o'r meysydd a adolygwyd, mae'r adroddiad yn dweud, heb welliannau, nad yw'n debygol y bydd cynghorau yn gallu ymdrin â'r pwysau cynyddol y bydden nhw yn eu hwynebu yn y dyfodol.

Mae'r adroddiad yn gwneud cyfanswm o naw argymhelliad ar gyfer gwella.

"Er eu bod wedi gwneud cynnydd o ran mynd i'r afael â rhywfaint o'r pwysau a wynebir ganddynt, mae angen iddynt bellach atgyfnerthu eu prosesau cynllunio a rheoli ariannol strategol a diwygio eu strwythurau darparu gwasanaethau," meddai Mr Thomas.

Image caption Mae cynghorau Cymru'n wynebu 'trobwynt ariannol', yn ôl Huw Vaughan Thomas

Yn ymateb i'r adroddiad, dywedodd Cadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, Darren Millar AC: "Dros y flwyddyn ddiwethaf mae'r pwyllgor wedi bod yn edrych ar heriau ariannol sy'n wynebu llywodraeth leol.

"Mae adroddiad yr Archwilydd Cyffredinol yn cyd-fynd â thrafodaethau'r pwyllgor dros y flwyddyn ddiwethaf. Gall y pwyllgor bellach ddefnyddio'r deunydd ychwanegol o adroddiad yr Archwilydd Cyffredinol i ddirwyn yr ymchwiliad hwn i ben."