Trefnu Gŵyl y Mimosa yn Lerpwl

Mimosa Image copyright BBC/Creative Commons

Wrth i Lerpwl baratoi i ddathlu 150 o flynyddoedd ers i'r Mimosa gychwyn ei thaith i Batagonia, bu Cymru Fyw yn holi Cadeirydd Cymdeithas Etifeddiaeth Cymry Glannau Mersi, y Parchedig Athro Ddr D Ben Rees, sy'n gyfrifol am drefnu'r ŵyl.

Pam eich bod chi'n meddwl ei bod hi'n bwysig trefnu'r ŵyl?

Mae hi'n bwysig trefnu'r ŵyl oherwydd ni fyddai'r Wladfa yn bod yn y lle cyntaf oni bai am y rhan allweddol a chwaraewyd gan Bwyllgor Lerpwl y Wladfa a'r llong Mimosa gydag arweinwyr o galibr Lewis Jones - galwyd Trelew ar ei ôl ef. Roedd Hugh Hughes, Cadfan, ac Edwin Cynrig Roberts yn eu mysg hefyd. Pan ddathlwyd can mlynedd y Wladfa yn Lerpwl y cafwyd y Dathlu pennaf yn 1965 - cadwn y traddodiad hwnnw yn fyw gyda Gŵyl y Mimosa eleni.

Ydych chi'n gobeithio codi ymwybyddiaeth am hanes y Mimosa yn Lerpwl?

Mae codi ymwybyddiaeth yn hynod o bwysig ac mae hynny yn digwydd yn barod gan ein bod ni wedi cael cyfweliadau ar y radio. Dw i'n siŵr y daw 'na gyfleon eraill hefyd.

Faint o ddiddordeb sydd yna am y llong yn Lerpwl?

Mae 'na ddiddordeb mawr ymhlith Cymry Lerpwl yn y llong. Yn 2015 fe wnaeth ein grŵp - Cymdeithas Etifeddiaeth Cymry Glannau Mersi, a sefydlais yn 1995 - ddod yn gyfrifol am y trefniadau i gomisiynu arbenigwr i lunio model o'r llong a'i chyflwyno i Amgueddfa Morwrol Lerpwl. Daw cannoedd o bobl a phlant i weld y Mimosa bob blwyddyn oddi ar hynny.

Fedrwch chi ddisgrifio'r gofeb sydd wedi cael ei chreu ar gyfer yr achlysur?

Mae'r gofeb i fod o wenithfaen ac yn mesur pedair troedfedd. Bydd y Ddraig Goch ar un ochr, ac ar yr ochr arall, baner y Wladfa. Ar ben y gofeb, yn Gymraeg a Saesneg, bydd geiriau yn mynegi'r rheswm am fodolaeth y gofeb. Fe fydd wedi ei lleoli ar lan Afon Merswy yn ymyl Canolfan Cwmni Peel a Doc Princess.

Beth ydych chi'n gobeithio bydd yr ŵyl yn ei chyflawni?

Bydd yr ŵyl yn brofiad bythgofiadwy i'r genhedlaeth bresennol o Gymry alltud yn Lerpwl, Penbedw a Manceinion sydd eisoes wedi casglu miloedd o bunnoedd tuag at yr ŵyl. Bydd gweld ein ffrindiau o'r Wladfa yn dod atom gan gynnwys Ysgol Gymraeg yr Hendre, Trelew yn eithriadol o ddiddorol. Bydd hyn yn ein clymu gyda'n gilydd.

Sut ydych chi, yn bersonol, yn teimlo am benblwydd y Mimosa? Ydy'r dyddiad yn bwysig i Gymry Lerpwl?

Yn bersonol rwy'n teimlo wedi fy ysbrydoli. Trefnais y cyfan a'i gyflwyno dros y flwyddyn ddiwethaf i Bwyllgor Gwaith y Gymdeithas a chefais gymorth amhrisiadwy gan bob un o'r chwech sydd ar y Pwyllgor Gwaith, ac yn arbennig ein hysgrifennydd Dr Arthur Thomas yn y gwaith o gael caniatâd cynllunio, lleoliad a holl ddadlau ein hachos, Yn wir, bydd y penwythnos yn dra phwysig i Gymry Lerpwl.

Fe fydd y dathliadau yn dechrau am 19:30 nos Wener yng Nghanolfan y Crynwyr, Lerpwl, ac yna ar lannau'r afon Merswy yn yr amgeueddfa forwrol am 10:15 fore Sadwrn.