Hanes y rasiwr beic modur Robin Jac

Robin Jac
Image caption Roedd Robin Jac, oedd yn cael ei adnabod fel y Fellten Goch oherwydd lliw ei lifrau rasio

Mae gan bob ardal eu harwyr ac ym Mhum Plwy Penllyn, un mae dal sôn amdano flynyddoedd ar ôl ei farwolaeth, ydi'r rasiwr beic modur Robin Jac.

Daeth RJ Edwards, Llanuwchllyn, yn enwog am ei gampau yn rasio yn Ynys Manaw cyn ac ar ôl yr ail ryfel byd.

Mae 'na rali flynyddol o feicwyr wedi bod yn cael ei chynnal i gofio am Y Fellten Goch, ond y rali dros Galan Mai eleni fydd yr olaf.

Ond mae 'na gynllun i roi cofeb barhaol i Robin Jac yn Llanuwchllyn.

Image caption Arthur Thomas, trefnydd Rali Robin Jac

Y Fellten Goch

Michael Dunlop, Guy Martin, John MacGuinness dyna i chi rai o'r enwau mawr modern sydd wedi dod i enwogrwydd yn Ynys Manaw ond ewch yn ôl i ganol y ganrif ddiwethaf ac roedd 'na Gymro o gefn gwlad Cymru yn gwneud ei farc.

Robin Jac, oedd yn cael ei adnabod fel y Fellten Goch oherwydd lliw ei lifrau rasio.

Arthur Thomas, trefnydd Rali Robin Jac, sy'n sôn mwy amdano: "Roedd o'n dechrau rasio yn Ynys Manaw yn y 1930au, ond mi wnaeth y rhyfel ei rwystro rhag rasio am chwe blynedd.

"Ond mae rhywun yn meddwl beth fyddai wedi digwydd pe bai wedi cael rasio am gyfnod chwe blynedd y rhyfel.

Wrth drafodd llwyddiant Robin Jac, dywedodd: "Mi drodd yn broffesiynol a rasio yn y TT, oedd yn dipyn o gamp i Gymro o gefn gwlad oedd yn rasio hen feic."

Image caption Dywedodd John Caradog Williams: "Roedd o'n mynd fel cath i gythraul"

'Mynd fel cath i gythraul'

Roedd Robin Jac yn ymarfer ar y ffyrdd o gwmpas Llanuwchllyn ac roedd plant lleol wrth eu boddau yn ei wylio.

Un ohonyn nhw oedd John Caradog Williams: "Dwi'n cofio fo'n dda iawn.

"Dwi'n cofio pan oedd o'n ymarfer oedd o'n mynd fyny am Ddolgellau ac mi fyddan ni'n blant yn Llan yn 'wavio' i ddweud bod y ffordd yn glir.

"Ond doedd na ddim traffig amser hynny, dim sut mae o heddiw.

Ychwanegodd: "Roedd o'n mynd fel cath i gythraul.

"Roedd o'n dipyn o arwr i ni 'de."

'Haeddiannol'

Sefydlwyd Rali Robin Jac yn 1997 ond yr un ar 2 Mai eleni fydd yr olaf.

Ond mae cynllun i roi plac parhaol i gofio am Robin Jac yn y Ganolfan dreftadaeth newydd fydd yn agor y flwyddyn nesaf yn Eglwys Deiniol Sant yn Llanuwchllyn.

Dywed Mel Williams, ysgrifennydd Cwmni Cylch y Llan, sy'n gyfrifol am y ganolfan treftadaeth y bydd na gartref clyd yn y ganolfan newydd i'r gofeb: "Rydan ni'n mynd i gael plac ac rydan ni'n mynd i'w osod o'n haeddiannol ym mhorth yr eglwys."

Mae sŵn beic modur y fellten goch wedi hen dawelu o ffyrdd Penllyn ond bydd ei hanes yn parhau rwan i'r cenedlaethau a ddaw.