Etholiad 2015: Dadl yr arweinwyr Cymreig

Arweynwir Cymreig y pleidiau
Image caption Roedd Stephen Crabb yn cynrychioli'r Ceidwadwyr, Owen Smith ar ran Llafur, Kirsty Williams y Democratiaid Rhyddfrydol, Leanne Wood yn cynrychioli Plaid Cymru, Nathan Gill ar ran UKIP a Pippa Bartolotti yn cynrychioli'r Blaid Werdd

Mae arweinwyr Cymreig y prif bleidiau wedi gwrthdaro ynglŷn ag iechyd a'r economi yn ystod y ddadl wleidyddol yng Nghaerdydd nos Fercher.

Yn ystod y ddadl roedd Stephen Crabb yn cynrychioli'r Ceidwadwyr, Owen Smith ar ran Llafur, Kirsty Williams y Democratiaid Rhyddfrydol, Leanne Wood yn cynrychioli Plaid Cymru, Nathan Gill ar ran UKIP a Pippa Bartolotti yn cynrychioli'r Blaid Werdd.

Mi wnaeth Stephen Crabb ymosod yn syth ar record y Llywodraeth Lafur ym Mae Caerdydd ynglŷn â rhedeg y GIG, gan ddweud bod pobl sy'n aros ar restrau aros maith, neu ddim yn derbyn y cyffuriau canser y byddan nhw'n eu derbyn yn Lloegr, yn iawn i fod yn gandryll.

Ymatebodd Owen Smith drwy ddweud bod y Blaid Lafur yn falch o'u record ac wedi gorfod achub y GIG yn y gorffennol, wedi i'r Ceidwadwyr fod yn llywodraethu. Aeth ymlaen i honni bod cyllideb y GIG yng Nghymru wedi cael ei thorri gan glymblaid y Democratiaid Rhyddfrydol a'r Ceidwadwyr yn San Steffan.

Dadleu yn erbyn hyn wnaeth Stephen Crabb drwy ddweud bod Llywodraeth Cymru wedi derbyn arian ychwanegol o San Steffan, ond wedi'i ddefnyddio i ariannu "prosiectau eraill", yn hytrach nag i ddiogelu'r GIG.

Mi wnaeth Leanne Wood hefyd droi ar Owen Smith, gan ei herio: "A wnewch chi dderbyn bod angen codi trethi ar ddiodydd siwgraidd er mwyn talu am 1,000 o feddygon?"

Aeth ymlaen i ddweud bod y GIG yn wynebu "bygythiad deuol" o doriadau gan y Ceidwadwyr a gwasanaethau'n cael eu canoli gan y Llywodraeth Lafur ym Mae Caerdydd.

'Pêl-droed wleidyddol'

Roedd Kirsty Williams am weld llai o ddadlau a thrin y GIG fel 'pêl-droed wleidyddol', gan ddweud y dylid "trafod gyda gweithwyr" er mwyn darganfod atebion i'r problemau sy'n wynebu'r gwasanaeth.

Dywedodd na fyddai dadlau gwleidyddol ynglŷn â'r gwasanaeth iechyd yn arwain at driniaeth gyflymach i gleifion.

Mi wnaeth Nathan Gill ymosod ar y "celwydd" bod UKIP yn bwriadu preifateiddio'r GIG.

Aeth ymlaen i ddweud y byddai'r GIG yn parhau'n wasanaeth am ddim i ddefnyddwyr, ond bod rhaid cael arian i fuddsoddi yn y gwasanaeth.

Yn ôl Pippa Bartolotti y broblem, yn syml, oedd nad oedd digon o arian yn cael ei wario ar y GIG.

Yn ystod y drafodaeth, cafodd y pwynt ei bwysleisio bod iechyd yn fater sydd wedi'i ddatganoli i Fae Caerdydd, ac felly ni fydd gan y gwleidyddion sy'n cael eu hethol i San Steffan, ddylanwad uniongyrchol ar bolisïau iechyd Cymru.

Cytundebau 'dim-oriau'

Mi wnaeth y dadlau droi'n danllyd wrth i Kirsty Williams feirniadu Owen Smith am ddweud y byddai'n cael gwared ar gytundebau 'dim-oriau', er gwaethaf y ffaith bod Aelodau Cynulliad Llafur a Cheidwadol wedi gwrthod cefnogi cynllun i wahardd cytundebau o'r fath ym maes iechyd.

Ychwanegodd Stephen Crabb at y feirniadaeth o Lafur ar y mater, drwy ddweud bod Tony Blair wedi dweud y byddai'r Blaid Lafur yn cael gwared ar gytundebau 'dim-oriau', ond heb wneud hynny yn ystod eu 13 blynedd mewn llywodraeth yn San Steffan.

Ymatebodd Owen Smith drwy ddweud bod cytundebau 'dim-oriau' yn "arfer cyflogaeth barbaraidd oedd yn dyddio o'r ganrif ddiwethaf", gan ddweud y byddai'r Blaid Lafur yn gwahardd cytundebau o'r fath.

Roedd Pippa Bartolotti yn cytuno bod angen gwahardd cytundebau 'dim-oriau' a bod rhaid cyflwyno cyflog byw, gan ddweud bod "peidio â chael cyflog byw ddim yn gwneud unrhyw synnwyr economaidd" a bod angen buddsoddi yn ein cymdeithas.

Yn ôl Leanne Wood byddai Plaid Cymru hefyd yn codi'r lleiafswm cyflog i gyflog byw a chael gwared ar gytundebau 'dim-oriau'. Pwysleisiodd eu bod am gael gwared ar y diffyg ariannol, ond wneud hynny ar draul y tlawd.

Dywedodd Nathan Gill bod angen hybu busnesau bach ac entrepreneuriaeth yng Nghymru er mwyn i'r economi ffynnu.

Cafodd y ddadl ei chynnal yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru a Golygydd Gwleidyddol ITV Cymru, Adrian Masters, oedd yn cyflwyno'r digwyddiad.

Mae'r ddadl heno'n dilyn dadl rhwng arweinwyr y saith plaid yn Salford, a dadl arall rhwng pump o'r gwrthbleidiau yn San Steffan yn Llundain yn gynharach y mis hwn.

Cliciwch yma am ddadansoddiad llawn gan Ohebydd Seneddol BBC Cymru - Elliw Gwawr