Cofio aberth dynion Ynys Môn yn y Rhyfel Mawr

Oriel Mon Image copyright other

Mae straeon personol o'r Rhyfel Mawr wedi ysbrydoli myfyrwyr ifanc i greu arddangosfa newydd yn Oriel Ynys Môn.

Mae'r arddangosfa, sydd ymlaen tan 28 Mai, wedi ei threfnu gan ddisgyblion chweched dosbarth Ysgol David Hughes, Porthaethwy.

Mae'n canolbwyntio ar y dynion aeth i ffwrdd i ymladd, propaganda'r cyfnod a sut cafodd y Promenâd Belgaidd ei greu yn y dref, yn ogystal â nifer o straeon personol eraill.

Yn 2014 derbyniodd Ysgol David Hughes grant o £1,000 gan yr ymgyrch Cymru'n Cofio, sy'n cael ei redeg gan Lywodraeth Cymru.

Wrth gwblhau eu gwaith ymchwil, daeth y disgyblion o hyd i lawer o straeon am ddynion o Fôn aeth i ryfel.

Roedd Robert Jones, o Borthaethwy, yn un o'r dynion yma.

Gwirfoddolodd i ymladd dros ei wlad yn 1915, ac yntau ond yn 16 oed.

Fe'i lladdwyd yn 1917 yn ystod cyrch nos yn Cambrai yn Ffrainc.

Y gobaith yw y bydd yr arddangosfa yma'n ysbrydoli pobl i gofio'r holl ddynion o Ynys Môn a laddwyd yn ystod y rhyfel.

Dywedodd Rosie Shambrook, un o ddisgyblion yr ysgol: "Cafodd tîm arbennig ei greu i wneud y gwaith ymchwil a chreu arddangosfa ar gyfer Oriel Ynys Môn ac i'w gynnal yn yr Ysgol wedyn.

"Roedd yn waith caled a bu'n rhaid i ni wneud ymchwil ein hunain yn Archifdy Môn a threfnu apêl gyhoeddus am straeon ac eitemau oedd yn gysylltiedig â'r Rhyfel Mawr."

Dywedodd Prif Swyddog Amgueddfeydd ac Archifau Môn, Pat West: "Mae wedi bod yn fraint cael gweithio gyda'r grŵp yma o bobl ifanc. Maen nhw wedi gweithio'n hynod o galed a hynny ar ben eu hastudiaethau arferol."

Image copyright other
Image caption Bu disgyblion Ysgol David Hughes yn cydweithio gyda staff Oriel Ynys Môn ar y prosiect