Cyflwyno mesur newydd i ddiogelu treftadaeth Cymru

Dirprwy Weinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth, Ken Skates
Image caption Mae'r Dirprwy Weinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth, Ken Skates, wedi dweud fod y mesur yn gwella'r ffordd mae ein hamgylchedd hanesyddol yn cael ei rheoli

Mae mesur newydd i ddiogelu treftadaeth Cymru yn cael ei gyflwyno i'r Cynulliad Cenedlaethol ddydd Mawrth.

Dyma'r ddeddfwriaeth gyntaf o'i bath, sy'n unigryw i Gymru, ar gyfer gofalu a diogelu'r amgylchedd hanesyddol nodedig.

Mae'r mesur yn golygu y bydd rhai adeiladau rhestredig, sydd o bwysigrwydd cenedlaethol ac wedi dioddef esgeulustod dros y blynyddoedd, yn elwa.

Roedd 119 achos o ddifrodi henebion cofrestredig wedi eu cofnodi rhwng 2006 a 2012, gyda dim ond un erlyniad llwyddiannus.

Un o amcanion y mesur yw ei gwneud yn anoddach i unigolion ddianc rhag cael eu herlyn am ddifrod troseddol o'r fath drwy hawlio anwybodaeth o statws heneb neu leoliad.

Gorfodi perchnogion

Bydd hefyd yn rhoi pwerau i weinidogion Cymru i weithredu ar unwaith os oes heneb gofrestredig dan fygythiad, ac yn gorfodi perchnogion sydd wedi eu niweidio i wneud gwaith atgyweirio.

Bydd y mesur yn helpu i atal adeiladau hanesyddol rhag adfeilio, drwy ganiatáu i awdurdodau lleol gymryd camau i atal pydredd a rhoi ffyrdd newydd o adennill costau unrhyw waith brys.

Wrth egluro arwyddocâd y Mesur, dywedodd y Dirprwy Weinidog dros Ddiwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth, Ken Skates:

"Bydd y mesur yn golygu y bydd gennym bwerau i ddiogelu ein treftadaeth unigryw fel ei fod yn parhau i gyfoethogi bywydau cenedlaethau'r presennol a'r dyfodol.

"Rydym wedi gweld o ymateb pobl i achosion diweddar o ddifrod i henebion cofrestredig yng Nghymru, y balchder y mae'r Cymry yn ei gymryd o'n treftadaeth. Heb ddiogelu a rheoli'r dreftadaeth honno yn gywir, galla'n hadeiladau gwerthfawr gael eu colli am byth.

"Drwy'r mesur hwn, byddwn yn gwella'r ffordd mae ein hamgylchedd hanesyddol yn cael ei rheoli, gan ei gwneud yn glir, yn effeithiol ac yn hyblyg, drwy ein galluogi i ddiogelu ein gorffennol ar gyfer Cymru yfory."