Galw am ymgynghoriad wedi tranc cwmni technoleg Ideoba

Edwina Hart ac Andrew Auerbach yn lansiad Ideoba
Image caption Edwina Hart ac Andrew Auerbach yn lansiad Ideoba yn Ionawr 2014

Mae'r Ceidwadwyr wedi galw am ymchwiliad annibynnol i waith ymgynghorwyr gweinidogion Llywodraeth Cymru yn dilyn tranc cwmni technoleg o dde Cymru.

Mae cyn brif weithredwr cwmni Ideoba yn honni ei fod wedi clywed gan ymgynghorydd fod gweinidogion y llywodraeth wedi peidio ag ariannu'r cwmni am ei fod yn gwmni oedd yn cael ei redeg gan gyn Aelod Seneddol Plaid Cymru Adam Price.

Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud fod yr awgrym yn un "hurt".

Dywedodd Mr Auerbach fod gweinidogion wedi cytuno'n wreiddiol i roi £150,000 i helpu'r cwmni yn y tymor byr.

Mae Mr Auerbach wedi honni for "rhesymau gwleidyddol" yn gyfrifol am ddylanwadu ar y penderfyniad ynghylch y benthyciad dros dro.

Dywedodd ei fod wedi clywed gan ymgynghorydd i Weinidog yr Economi Edwina Hart - y datblygwr eiddo David Goldstone - na fyddai Ideoba yn derbyn yr arian gan fod Adam Price yn sefyll yn etholiadau'r Cynulliad yn 2016.

Mae'r Ceidwadwyr Cymreig wedi galw am ymchwiliad annibynnol i waith Mr Goldstone fel ymgynghorydd.

Arian preifat a chyhoeddus

Roedd Ideoba yn arbenigo mewn gwasanaethau ariannol gyda'r bwriad o greu dyfeisiadau chwilio i wefannau, gan gynnig cymorth i sefydliadau ariannol gan 300 miliwn o arbenigwyr ar hyd a lled y byd.

Roedd buddsoddiad sylweddol preifat wedi ei wneud yn y cwmni gan Mr Auerbach a Mr Price. Fe wnaeth y ddau gwrdd ym Mhrifysgol Harvard yn yr UDA.

Mae arian cyhoeddus wedi ei fuddsoddi yn y cwmni gan Lywodraeth Cymru hefyd ond nid yw'r Llywodraeth wedi cyhoeddi maint y buddsoddiad hwnnw.

Roedd y cwmni'n cyflogi 10 o weithwyr ym Mhencoed ger Pen-y-bont ar Ogwr, gyda'r gobaith o gyflogi 100 yn y pen draw.

Cwmni'n dod i ben

Daeth yn amlwg fis diwethaf fod y cwmni wedi dod i ben ar ôl ychydig dros flwyddyn mewn bodolaeth.

Mae Mr Auerbach yn dweud fod Mr Goldstone wedi dweud wrtho na fyddai'r cwmni'n derbyn yr arian.

Y rheswm am hyn oedd sefyllfa wleidyddol cyn AS Plaid Cymru Adam Price, honnodd.

Cafodd Mr Price ei ddewis fel ymgeisydd yn Nwyrain Caerfyrddin a Dinefwr yn etholiad nesaf y Cynulliad yn 2016, a hynny cyn sefydlu Ideoba.

Fe wnaeth Llywodraeth Cymru gynnig benthyciad i'r cwmni ond fe gredir fod termau'r benthyciad hwnnw'n llai ffafriol na'r £150,000 gwreiddiol.

'Diwrnod trist'

Dywedodd Mr Auerbach fod methu sicrhau'r benthyciad yn golygu nad oedd y cwmni'n gallu parhau i fasnachu tra roedd yn aros am arian gan y buddsoddwr.

"Fel 'entrepreneur' mewn technoleg o'r UDA, mae'n anodd rhagweld sut effaith y gall gwleidyddiaeth y DU ei gael ar ein cwmni, Ideoba," meddai.

"Roedden ni wedi canolbwyntio 100% ar gael Ideoba - sydd yn gysyniad da - ar ei draed ac yn gweithio yng Nghymru.

"Pwy fyddai wedi gallu rhagweld y byddai gwleidyddiaeth a'r rhai sydd yn ceisio niweidio neu bardduo Adam am resymau gwleidyddol yn effeithio arno' ni? Doedd y math yma o feddwl ddim ar ein radar."

Image caption 'Tim Cymru ar ei orau' meddai Adam Price yn lansiad y cwmni yn 2014

"Rwyf wedi fy siomi fy mod wedi cael fy nhynnu i mewn i'r blerwch hwn, sydd yn seiliedig ar gymhellion gwleidyddol i niweidio Adam.

"Mae'n ddydd trist i Gymru, ac yn ddydd trist i entrepreneuriaeth yn y DU," meddai.

Ymchwiliad annibynnol

Mae'r Ceidwadwyr Cymreig wedi ysgrifennu at Archwilydd Cyffredinol Cymru yn gofyn iddo edrych ar waith ac atebolrwydd ymgynghorwyr gweinidogion Llywodraeth Cymru.

Dywedodd llefarydd fod y mater yn codi cwestiynnau difrifol a doedd dim amheuaeth "y dylai fod ymchwiliad annibynnol i mewn i'r mater hwn."

Maen nhw hefyd wedi ysgrifennu at brif was sifil Cymru i godi eu pryderon ac mae cais gan y blaid i ofyn cwestiwn brys yn y Senedd wedi ei wrthod gan lywydd y Cynulliad.

'Anghywir'

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru fod Mr Goldstone wedi cynnig cyngor ar faterion yn ymwneud ag eiddo ar sail ymgynghoriaeth.

Dim ond ar y materion hyn yr oedd termau ei swyddogaeth yn ei alluogi i gynnig cyngor i weinidogion, ac ar unrhyw faes arall fe fyddai Mr Goldstone yn "cynnig ei farn bersonol ei hun na fyddai'n cael ei gysidro fel cyngor proffesiynol".

Ychwanegodd y llefarydd: "Mae unrhyw awgrym fod ebost y gwnaeth ei anfon i'r cwmni ym mis Chwefror oedd yn arwain at y posibilrwydd o fenthyciad i Ideoba yn "diflannu" yn anghywir.

"Mewn gwirionedd fe wnaeth Llywodraeth Cymru gynnig benthyciad i'r cwmni ym mis Mawrth ond ni wnaeth y cwmni ei dderbyn."

Straeon perthnasol