Mwy o hunan-niweidio yng Nghymru

hunan-niweidio
Image caption Mae'r ffigyrau'n dangos bod pedair gwaith cymaitn o ferched nag o fechgyn yn hunan-niweidio

Mae'r ffigyrau diweddaraf yn dangos bod hunan-niweidio ymysg pobl ifanc yng Nghymru ar ei lefel uchaf ers pum mlynedd.

Mae elusennau iechyd meddwl yn galw am wneud mwy mewn ysgolion i ddysgu gwytnwch emosiynol er mwyn ceisio atal hunan-niweidio.

Rhwng 2013 a 2014 fe gafodd dros 1,500 o gleifion rhwng 10-19 oed driniaeth yn ysbytai Cymru, ac mae ffigyrau'r ysbytai yn dangos bod bron bedair gwaith cymaint o ferched nag o fechgyn wedi cael triniaeth.

Yn ôl seicolegwyr mae'r rhesymau am y gwahaniaeth rhwng bechgyn a merched yn gymhleth - mae rhai'n dadlau nad yw bechgyn mor barod i ofyn am gymorth ac felly ddim yn ymddangos yn y ffigyrau, tra bod eraill yn dadlau bod merched yn ei chael yn anoddach i ddangos dicter yn gyhoeddus ac felly fwy tebygol o hunan-niweidio.

Symptom

Mae hunan-niweidio yn symptom o drallod emosiynol difrifol. Dechreuodd Hollie Owen hunan-niweidio pan oedd yn 11 oed, a dywedodd mai nifer o drafferthion yn ei bywyd arweiniodd at hynny.

"Roedd lot yn mynd ymlaen adref ac yn yr ysgol - bwlio, lot o bwysau o lot o wahanol lefydd - roedd e fel y 'last resort' ond fe ddaeth e'n rhywbeth cyfrinachol ond 'addictive'," meddai.

Ychwanegodd ei bod yn gwella diolch i'r Amber Project - cynllun arbenigol yng Nghaerdydd i fynd i'r afael â hunan-niweidio. Maen nhw'n cyfuno cwnsela un-am-un gyda gweithdai theatr i gynorthwyo pobl ifanc i ganfod ffyrdd o ddelio gyda'u problemau.

Argymhellion

Ond mae elusennau iechyd meddwl yn galw am wneud mwy mewn ysgolion i ddysgu dulliau positif o ddelio gyda phroblemau.

Fe wnaeth adolygiad Donaldson - adolygiad addysg diweddar i Lywodraeth Cymru - argymell y dylai iechyd a lles gael lle canolog yng nghwricwlwm Cymru.

Mae Kate Dalton o'r elusen iechyd meddwl Gofal yn dweud yr hoffai weld y syniad gael ei gymryd o ddifri.

Meddai: "Mae angen i ddisgyblion wybod bod cefnogaeth yna ar eu cyfer a'i bod yn dderbyniol i deimlo'n sâl yn feddyliol ac emosiynol... mae'n OK i siarad gyda phobl.

"Po fwya' y gallwn ni annog pobl ifanc i siarad gyda phobl, y mwyaf tebygol fyddan nhw i chwilio am gymorth, a bydd hynny'n atal eu hiechyd meddwl rhag dirywio."

Mae disgwyl i Lywodraeth Cymru gyhoeddi cynllun gweithredu ar hunan-niweidio fis nesaf - yr ail mewn chwe blynedd.

Dr Ann John o Brifysgol Abertawe sy'n arwain y cynllun, a dywedodd mai rhan bwysig o'r strategaeth yw diddymu'r stigma sy'n ael ei gysylltu â hunan-niweidio.

"Y nod cyntaf fydd codi ymwybyddiaeth," meddai. "Mae'n fater o hyfforddi pobl sy'n darparu gofal ac sydd y rhai cyntaf i ddod i gysylltiad â phobl sy'n hunan-niweidio neu'n meddwl gwneud."

Mae'r cynllun hefyd yn argymell datblygu'r gwasanaethau cwnsela ysgolion uwchradd i gynnwys disgyblion blwyddyn 6 mewn ysgolion cynradd, a sefydlu strategaeth i daclo bwlio mewn ysgolion.

Straeon perthnasol